2021/01/12

Experimentando en feminino

   Hai xa moitos anos que teño publicado a exposición 'A ciencia ten nome de muller', 21 paneis sobre mulleres que lograron saír nos papeis como científicas, a pesar de discriminacións diversas. Aquela exposición, que segue viva e a disposición no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo, foi unha acción máis a favor da visibilidade e homologación da muller na ciencia. Pode que, na súa categoría, a primeira en Galicia. Pero non a única. Remato de ver exxperimentaenfeminino sobre biografía de 14 mulleres en ciencia, un panel para cada unha, cunha compoñente de mulleres galegas quese engade sobre a capa xeral doutras máis coñecidas. Acompaño os paneis e vídeos da nova exposición coas ligazón ós artigos correspondentes da Galipedia (cando o teñen na actualidade):

Presentación (Vídeo).

Concepción Llaguno: Tecnóloga dos alimentos. Vídeo. Panel.

Mileva Marić: Física. Vídeo. Panel.

Linda B. Buck: Psicóloga e bióloga. Vídeo. Panel.

Ada Lovelace: Programadora. Vídeo. Panel.

Frances Arnold: Enxeñeira química. Vídeo. Panel.

Elsie Widdowson: Química e nutricionista. Vídeo. Panel.

Isabel Zendal: Enfermeira. Vídeo. Panel.

Margarita Salas: Bioquímica. Vídeo. Panel.

Antonia Ferrín: Astrónoma. Vídeo. Panel.

María José Núñez: Química industrial e farmacéutica. Vídeo. Panel.

Tarsy Carballas: Farmacéutica e química. Vídeo. Panel.

Esther Lederberg: Microbiológa. Vídeo. Panel.

Eva Crane: Física e pioneira na apicultura. Vídeo. Panel.

Teresa Toral: Química e farmacéutica. Vídeo. Panel.

2020/12/19

A temperie ribadense no 2020


 - derradeira versión: 11/1/2021 -

   Un ano máis, deixo o resume comparativo da temperie en Ribadeo  o ano pasado e o clima de Ribadeo no que vai de século, en diversos formatos. A mais, deixando un comentario -non para publicar- co nome, enderezo de correo electrónico e dirección física, envío o pdf.

Temperie ribadense 2020 - by Antonio Gregorio on Scribd

Tamén:

Pode verse directamente en Slideshare

en Scribd,

en Issuu e, doutros anos, no blog:

A temperie ribadense no 2012

A temperie ribadense no 2014

A temperie ribadense no 2017

A temperie ribadense no 2018

2020/12/10

Quen dixo cambio? O dióxido de carbono, a temperatura, o noso futuro...

   Isto vai de cambio climático. E de cambio nas emisión pola pandemia, é dicir, no cambio da intervención humana no clima por mor de estar en plena pandemia.

   Pois resulta que o cambio climático está fortemente relacionado coa presenza de dióxido de carbono na atmosfera. O dióxido de carbono producímolo nós o respirar, pero comezou a acumularse na atmosfera (e no mar) ó medrar o uso de hidrocarburos para queimar, en usos de transporte ou industria, entre outros. Co parón da pandemia do coronavirus, había quen se fixera ilusións de que ía frear o ascenso da contaminación deste gas. Os gráficos a continuación, que resumen datos ata o mes pasado, botan por terra esa esperanza: seguiuse a contaminar máis ou menos ó mesmo ritmo que se viña facendo. Mentres, en consecuencia, este ano será un dos máis cálidos dos que hai rexistros...

Comparativa anual dende os anos 50. A liña vermella é a medida media no mes correspondente. A negra, unha vez desestacionalizados os datos.

Comparativa dos últimos anos.

A anterior gráfica, coa liña entre novembros para ver a evolución neste ano 2020.

Os datos están tomados de https://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/

Sobre o dióxido de carbono na atmosfera no blog Ribadeando.

Sobre o dióxido de carbono na atmosfera neste blog.

O artigo anterior desta serie.

2020/12/04

A choiva igualitaria (en Ribadeo)

   Case medio millón de dados. Os da estación de Pedro Murias que indican cada dez minutos a chuvia caída. Entre o ano 2010 e 2019, ambos incluídos. Esa foi a base para o cálculo.

   A idea xurdiume cando quixen demostrar algo que se me pasou polo cabeza: que debera chover máis ó atardecer que ó amencer. O caso é que despois de descargados no ordenador e tratados, a hipótese de que chove máis cara ó atardecer que ó amencer non resultou convalidada, senón máis ben todo o contrario, presentando os datos unha testarudez no igualitarismo: dentro das flutuacións estatísticas en Ribadeo chove de forma semellante, por termo medio, a calquera hora do día.

   Para imaxinar un pouco como foi o proceso seguido, deixo unha captura de pantalla da folla de cálculo cos datos correspondentes á parte da noite de comezo de ano de 2010, tal como foron recollidos da web de Meteogalicia (zona esquerda) e á mesma parte de noite das primeiras dúas semanas de xaneiro dese ano (zona dereita da captura de pantalla), xa ordeadas para comezar o seu tratamento.

   E paso á gráfica de resumo dos dez anos, dez a dez minutos ó longo do día. Como é lóxico, presenta numerosos dentes de serra estatísticos, e pode alentar esperanzas de que haxa unha desviación horaria na cantidade de chuvia caída, con desviacións entre 0,013 L/m2 de media interanual nunha sección dezminutal antes das dúas da mañá e 0,023 L/m2 en varias outras, de día e de noite.
   Mais, se collemos a chuvia acumulada ó longo do día, sae prácticamente unha recta, como se amosa en baixo:
   Esa 'liña practicamente recta' pode comprobarse que o é ó poñerlle unha liña de tendencia ó conxunto dos dados. En baixo aparece a mesma liña representativa dos dados e a recta de axuste de tendencia, que case non se aprecia como diferente. De feito, inclúese na gráfica o factor R2 que nos da a bondade do axuste, o que se parecen a liña dos dados e a de axuste, e neste caso son prácticamente iguais: o 1 significaría a correlación completa, a igualdade, e o 0 que non teñen correlación ambas liñas. E o valor é practicamente 1, R2 = 0,9999... é dicir, ao menos no que corresponde a Ribadeo, non hai dunha desviación estatística significativa entre o que chove nun momento do día e noutro momento.

2020/11/17

Perda dun satélite español

O satélite, en esquema

    Foi onte, no seu lanzamento. Ós oito minutos de despegar da base da ESA, a Axencia Europea do espazo, en Kourou, na Güiana Francesa, observouse unha desviación na traxectoria do cohete. E aló foi a carga, o satélite SEOSAT-Ingenio e un satélite francés.

   Pouca cousa, un satgélite máis perdido. Non sei exactamente o seu custe, pero uns cantos millóns de euros que pagará o seguro, pero retrasará a misión uns anos. Uns anos máis nunha misión que levaba xa oito anos de retraso.

   E que esperaba facer? Tomar imaxes terrestres de alta resolución, 2,5 m sobre a supèrficie terrestre, que tería recorrido por enteiro coa toma de fotos unha vez cada tres días.

2020/11/13

27 anos, 9 cm máis alto: o mar invade a costa.

Non, non é que a Terra afunda, senón que o nivel do mar sube porque o mar cada vez ten máis volume, debido a

a) dilatación por elevación da temperatura

b) máis masa por derretemento dos xeos 'perpetuos' 

A razón de 3,2 mm por ano por termo medio a nivel mundial e nos 27 últimos anos. Pero a tendencia está a medrar, cada vez sube máis rápido, como pode verse nesta gráfica da ESA:




2020/11/11

Un iceberg dúas veces o tamaño da Mariña

Hai máis de tres anos deixaba esta entrada: Un billón de toneladas de xeo. daquela, a nova era que estaba recén desprendido da Plataforma Larsen C da Antártida un xigantesco iceberg de máis de 100 km de longo. Tardou tempo, uns dous anos e medio, en afastarse da Península Antártica, deixando atrás o punmto máis ó norte do continente xeado. Pero este ano, xa no océano aberto, arrastrado pola corrente, está a moverse moito máis rápido, e posiblemente chegue a colisionar contra unha illa colonia británica, Xeorxia do Sur (si, a base máis próxima que usaron os británicos cando atacaron as Malvinas).

O caso é que tan xigantesco anaco de xeo (A-68A por nome) pode tardar dez anos en derreterse substancialmente. E iso aínda despois de partirse en anacos máis pequenos, pois o orixinal chamábase A-68, do que o A-68A é o maior.

E o choque é un problema medioambiental para as illas. Mirando o tamaño relativo na imaxe da ESA que relata o seu movemento  ata a actualidade coido que pode comprenderse de xeito doado:

E é que a distancia actual de separación coa illa, uns 300 km, é só unhas tres veces a súa lonxitude, e o tamaño da illa, 3756 km2, é semellante ó de A-68A. Se pode deixar a costa sur da illa cuberta dunha grosa capa de xeo durante dez anos, o ecosistema dunha zona superior á Mariña resentirase... Cousas do cambio climático? Máis ben, cousas que acelera o cambio climático, pois desprendemento de icebergas xigantes habíaos de antes, pero non na cantidade que hai agora. Así, sen ir máis lonxe hai pouco máis dun ano desprendeuse outro que podería dar de beber a Ribadeo durante... 300 000 anos, o D28.

(Nota: tamén publicado en https://www.ribadeando.com/2020/11/un-iceberg-duas-veces-o-tamano-da-marina.html )

Ti e o tempo - presentación

   Deixo abaixo (e actualizarase, se é o caso) a presentación 'Ti e o tempo', comunicación no XXIII Congreso de EnCiGa, 2020, ed. virtual, xunto con algunha cousa máis:

Pdf:

Ti e O Tempo (Presentación) by Antonio Gregorio on Scribd

jpg:


































Outros da serie Ti e o tempo:

Ti e o tempo (presentación: http://fqribadeo.ribadeando.com/2020/11/ti-e-o-tempo-presentacion.html

O vídeo: https://fqribadeo.ribadeando.com/2020/09/ti-e-o-tempo-o-video.html

Horarios: https://fqribadeo.ribadeando.com/2020/09/ti-e-o-tempo-horarios.html

Xuvenciencia 2020: https://fqribadeo.ribadeando.com/2020/06/xuvenciencia-2020-6-proxectos-baixo.html

Unha actividade (I): https://fqribadeo.ribadeando.com/2020/09/ti-e-o-tempo-unha-actividade-i.html  

 

2020/11/10

Táboa periódica interactiva


  Hoxe fixen na rede un descubrimento interesante. Trátase dun estudo sobre a táboa periódica feito nun IES de Cantabria que ten feito outras magníficas contribucións, o Valle del Saja. O resultado, unha táboa periódica que leva asociado un vídeo para cada elemento, incluídos os máis recentes. Para desfrutar dela en conxunto hai que ir a esta páxina: https://www.thinglink.com/scene/1374766234444234754. O conxunto dos vídeos está dispoñible en Youtube, na canle do departamento de Física e Química do Valle del Saja.

2020/10/15

O pintor de neutrinos

   Un vídeo de un minuto que amosa algo que parece maxia pode ser a clave para que comprendas "que pasa" cos neutrinos.

   Os neutrinos son partículas dificilmente manifestables que se cre que a) se teñen producidoó comezo do universo. b) en forma de neutrinos e antineutrinos. c) podendo cambiar a forma na que se manifestan (é dicir, cambiando de tipo de neutrino), e d) que se cre que teñen lixeiras diferencias entre neutrino e antineutrino correspondente, de xeito que podería explicar por que hai/vemos máis materia que antimateria, e, polo tanto, por que existimos. O que amosa o vído parece maxia, mais é unha representación da realidade...


Os neutrinos, en FQRibadeo.

2020/10/08

Confirmando o malo... CO2

 

Nos comezos da pandemia foi evidente que o parón vital producido polas medidas tomadas mellorou a calidade do aire, en particular nas zonas máis contaminadas, con todos os beneficios correspondentes. Iso fixo xurdir nalgunha xente a esperanza de reverter a contaminación e os seus efectos de xeito duradeiro a partir da pandemia. Os gráficos anteriores desmínteno, na mesma liña que no blog xa o espuxen aquí: o dióxido de carbono segue a aumentar sen practicamente variación en relación a outros anos... 

É algo lóxico que mentres seguimos facendo as cousas máis ou menos igual, seguimos obtendo resultados máis ou menos semellantes. Algo que, ademáis, pode ter retroalimentación, como está amosado que pasa coa suba de temperaturas, con diversos efectos aceletradores e retardadores, nos que parece que os primeiros son máis importantes.

2020/09/22

Boas novas, malas novas... cambio climático e nós

Hoxe a ESA emitiu un documento de recoñecemento dun feito: os mares están absorbendo máis dióxido de carbono que o se pensaba. É un bo dato, pois sinala que os mares están axudando máis do previsto á regulación climática e medioambiental da Terra.

Mais ese bo dato enmascara unha realidade peor do pensado, pois a pesar da absorción marina, o dióxido de carbono na atmosfera segue a medrar cada vez máis rápido, e o quecemento global, igual: eses datos non varían pola corrección que indica o documento. E máis, se o mar está absorbendo CO2 máis rápido do previsto, significa que se achegará antes ó límite, e polo tanto, que deixará de absorber/ralentizará a absorción antes do previsto, variando ademáis o seu pH de xeito máis rápido, afectando ó coral, ó esquelete dos peixes... e a nós.

Temperatura (liña negra) e dióxido de carbono (liña e sombra azul). A temperatura media medrou 1º C dende mediados do século pasado. O dióxido de carbono na atmosfera aumentou 1/3 no mesmo período.


El Tiempo en Ribadeo - Predicción a 7 días y condiciones actuales.