Unha semana despois de rematar 'Letras no campo', queda colgado en pdf e interactivo (é dicir, varios formatos, incluíndo páxinas en branco ó comezo) 'A temperie ribadense no século XXI (ate 2023)'. Asemade, lembro que está a disposición en versión papel en librerías:
2024/06/02
2024/03/13
Máis aló da alarma climática
É só unha gráfica. Unha que fai saltar as alarmas dende hai un ano. Unha que representa que a temperatura media do mar, durante cada un dos días de un ano enteiro (11 de marzo 2023 - 11 de marzo 2024), se mantivo en niveis superiores a calquera temperatura tomada ese mesmo día en calquera outro ano anterior.
Non, non estamos a vivir un inverno suave. Estamos a vivir unha emerxencia climática. Estamos a vivir unha catástrofe.
2023/12/01
Un iceberg como media provincia de Lugo
![]() |
| ESA 2023, lic. CC BY-SA 3.0 IGO |
Cara a 1986, o iceberg A23a quedou ancorado no fondo oceánico. Agora desancorou e diríxese 'a toda máquina', como amosa a animación da ESA, fóra do Antártico. A animación consta de tres fotos, tomadas en 20231102, 20231114 e 20231126, co iceberg camiño do Atlántico Sur. Mide unhs 4000 km cadrados de superficie, case tan grande como a provincia de Pontevedra, cun espesor duns 400 m, e é, na actualidade, o maior iceberg que existe.
Tomado de https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Images/2023/12/Iceberg_on_the_loose
2023/08/10
Baixo o Sol
![]() |
| 47,4 ºC, foto de Pancho Campos |
Dez de agosto. O sol quenta. Recibo unhas fotos de Pancho Campos nunha serie de quecemento dun termómetro dixita posto ó Sol. 47º C en Ribadeo. É ó Sol, o máximo no día, pero non por iso deixa de ser moito. Para Ribadeo ou para outro lugar. A gráfica resultante é:
2023/07/01
Meteoroloxía en Ribadeo en 1919/1920
Meteoroloxía en Ribadeo en 1919/1920
A raíz da publicación da biografía de Enrique Suárez Couto en Ribadeando, estiven na procura de algunha imaxe para ilustrar o traballo de Lourenzo Fernández Prieto, atopando algo que descoñecía.
Polos cadernos mensuais que se gardan na biblioteca da Pedro Murias e os (poucos) rexistros derivados deles que se gardan na AEMET, todo parecía indicar que o establecemento da estación mereorolóxica que se montou como aliada da investigación e transmisión de coñecementos que alí se facía, databa do último terzo dos anos vinte do século pasado. Mais, nas 'Riberas del Eo', nos poucos exemplares que se conservan na Biblioteca Pública Municipal de Ribadeo do tempo no que foi director Enrique Suárez Couto, aparecen insercións semanais de datos meteorolóxicos recollidos nas instalacións. Insercións que, en épocas posteriores ó seu pasamento, desaparecen do semanario e da escea de documentos a disposición ata o primeiro caderno mensual de toma de datos que se conserva na Pedro Murias, correspondente a novembro de 1927. Hai que lembrar que Suárez Couto foi o primeiro director, exercendo ata o seu pasamento, sendo explicable a toma de datos meteorolóxicos polo seu interese no progreso gandeiro e agrícola da nosa terra. un interese que se recollería de novo xa a finais da década.
As
táboas de ventos, correspondentes a anemómetro e veleta, que aparecen
nas primeiras táboas, desaparecen nas últimas, indicando unha vontade de
incluílos que desapareceu máis adiante por motivo descoñecido.
2023/01/28
Subindo. O nivel do mar
As mareas? Si, claro. pero non me refiro a iso, senón ó nivel medio.
En cada costa hai movementos locais que poden facer que o nivel do mar, relativo á terra nese punto, sufra altibaixos. Pero a nivel mundial, o cambio climático, tanto pola dilatación da auga mariña co aumento de temperatura, como polo aumento de auga no mar polo derretemento do xeo continental, fai que o nive medio suba. A gráfica a continuación é unha representación dese feito. Realizada na Universidade de Colorado, amosa tanto oincremento destes últimos 30 anos como a aceleracióndesa suba, sendo outro factor a indicar que os efectos do cambio climático están a acelerarse.
Nestes últimos trinta anos, o nivel subiu uns dez centímetros. Na Veiga xa o están a notar nas mareas altas...2023/01/25
Meteoroloxía en Ribadeo en 1919/1920
Meteoroloxía en Ribadeo en 1919/1920
A raíz da publicación da biografía de Enrique Suárez Couto en Ribadeando, estiven na procura de algunha imaxe para ilustrar o traballo de Lourenzo Fernández Prieto, atopando algo que descoñecía.
Polos cadernos mensuais que se gardan na biblioteca da Pedro Murias e os (poucos) rexistros derivados deles que se gardan na AEMET, todo parecía indicar que o establecemento da estación mereorolóxica que se montou como aliada da investigación e transmisión de coñecementos que alí se facía, databa do último terzo dos anos vinte do século pasado. Mais, nas 'Riberas del Eo', nos poucos exemplares que se conservan na Biblioteca Pública Municipal de Ribadeo do tempo no que foi director Enrique Suárez Couto, aparecen insercións semanais de datos meteorolóxicos recollidos nas instalacións. Insercións que, en épocas posteriores ó seu pasamento, desaparecen do semanario e da escea de documentos a disposición ata o primeiro caderno mensual de toma de datos que se conserva na Pedro Murias, correspondente a novembro de 1927. Hai que lembrar que Suárez Couto foi o primeiro director, ata o seu pasamento, sendo explicable a toma de datos meteorolóxicos polo seu interese no progreso gandeiro e agrícola da nosa terra.
Aquí quedan as imaxes dos datos que atopei nas 'Riberas'. Os primeiros, nun exemplar solto do sábado 9 de agosto de 1919, con datos tomados de sábado a venres anterior (o mesmo que nos outros casos):
As táboas de ventos, correspondentes a anemómetro e veleta, que aparecen nas primeiras táboas, desaparecen nas últimas, indicando unha vontade de incluílos que desapareceu máis adiante por motivo descoñecido.
Deixo
a continuación unha comparativa dos datos anteriores de temperaturas
máximas e mínimas, coa temperatura media dos períodos correspondentes dentro do ano, do
século XXI. Non debe estrañar que en case tódolos días, a temperatura
media correspondente ó século XXI sexa inferior á mínima observada no
período 1919/20: A máis de estar comparando só uns poucos datos puntuais,
dunha beira, cunha media doutro período totalmente diferente, da outra, a
precisión dos instrumentos, o método de recollida, etc, fan que non
sexan comparables de xeito científico sen un estudo previo que non teño posibilidade de
facer:
2023/01/04
Meteoroloxía en Ribadeo no 2022: 1.1.Temperaturas máximas e mínimas
Meteoroloxía en Ribadeo no 2022: 1.1.Temperaturas máximas e mínimas
As temperaturas medias ás veces non son as mellores representacións da temperatura pola acomodación que representan ás crenzas asentadas de tipo subxectivo, ou ben, ao contrario, por axustar a 'unha media demasiado media' enmascarando outras características. De aí o uso das temperaturas máximas e mínimas, entre outras posibilidades.
Comezando polos días con altas temperaturas, vemos que os datos confirman ano tras ano a tendencia a que as temperatuas sexan cada vez máis altas: cada ano hai, por termo medio, máis días que sobrepasan unha determinada temperatura. Dende hai máis dunha década elixín como referenza 25 ºC, por ser -daquela- 11 ºC máis alta que a media (arredor dos 14 ºC), e estar máis do 90 % dos días sen superar eses 11 ºC máis ca media nin baixar de 11 ºC por baixo dela. A gráfica a continuación amosa a tendencia: cada ano máis días o termómetro chega a superar os 25 ºC, e aínda aqueles que se quedan por baixo dos anteriores non soen baixar moito da media de número de días. Tanto é así que se fixo evidente pouco a pouco que a variación de 11 ºC por riba e por baixo dos 14 ºC estaba quedando descompensada. Así, collín para a representación tamén temperaturas superiores que permitiran ver que pasaba con outra perspectiva. No caso de temperaturas máximas, escollín para este segundo suposto 30 ºC, alzando as espectativas a temperaturas máis altas, se ben polo momento os días que se sobrepasa esa temperatura son escasos, non tendo unha consistencia estatística.
A liña de tendencia é clara. No que respecta ás máximas, o número de días nos que se esperaba acadar 25 ºC ou máis pasou de 9 no 2001 a máis de 14 neste 2022, é dicir, aumentou máis dun 50 %, e foi superado pola realidade dos 19 días datados. E, se miramos o número de días nos que se esperaba acadar 30 ºC ou máis, pasou na práctica de 0 a máis de un, se ben neste caso os días que devolven os datos de 2022 foron de novo 0.
2023/01/03
Meteoroloxía en Ribadeo no 2022: 1.Temperatura
Meteoroloxía en Ribadeo no 2022: 1.Temperatura
Segundo a estación meteorolóxica da Granxa Escola Pedro Murias, o ano 2022 en Ribadeo comezou batindo marcas de calor de comezos de ano, estando o termómetro nas primeiras horas por riba dos 21 ºC. Polo demais, non foi especialmente caloroso en ningún momento, se ben rematou coa temperatura media anual máis elevada das que se ten rexistro, 14,97 ºC, elevando a media secular ata os 14,19 ºC, despois de ter temperaturas medias a comezos de século de 14º. É dicir, falando coloquialmente, rexistráronse temperaturas un grado superiores ás de comezo de século, o que, proxectado, daría un aumento de temperaturas a finais de século duns 4 ºC.
1.-Representación
das temperaturas medias anuais. Pode verse que o ano pasado foi algo máis caloroso que o 2020, e abondo máis que 2021. Na representación de 20 anos apúntase a recta de tendencia cunha pendente de case 4 ºC en 100 anos. Probando un axuste maior, cunha curva, a tendencia é a aumentar a pendente. A lembrar que nos
cúmios do clima tentábase que o aumento de temperatura mundial son
sobrepasara os 1,5 ºC. A gráfica ten un axuste abondo mellor que o que se lograba en anos pasados, pasando o coeficiente R2 de 0,23 o ano anterior a 0,32 nesta edición.
2022/02/01
Meteoroloxía en Ribadeo no 2021: dirección do vento
No 2021 a dirección do vento seguiu as pautas históricas, aínda que máis definidas que a media. Nas táboas a continuación obsérvase que os datos de S/SO máis NE/E suman, a nivel dos datos fiables recollidos na Pedro Murias, 74,8 % dos días no caso de acumulación no século, 3 de cada 4, mentras chegan a 81,3 % no caso de 2021 (máis de 4 de cada 5). É dicir, incrementouse a preponderancia dos ventos nordés e vendaval.
O adelgazamento da gráfica amósao dun xeito máis intuitivo:
Dúas consideracións antes de rematar:
- O posicionamento da estación meteorolóxica de Pedro Murias, cunha pequena cadea montañosa un pouco ó sur, fai moi posible que, de non existir dita cadea, de existir un espazo máis aberto en dirección sur, como ocorre coa vila de Ribadeo, as porcentaxes poideran variar lixeiramente, amplifiando a compoñente N-S nas gráficas.
- A suma de ventos de compoñente sur da o 45,3 % dos días a nivel século, mentres que acada o 50,5 % no 2021. Pero os ventos de compoñente sur son cálidos, correspondendo co aumento da temperatura observada. Asemade, son ventos con aire que se enfría ó subir en latitude, polo que traen chuvia, e dito incremento contraprestaría o aumento de temperatura do aire e baixa de humidade relativa consecuente. No caso de ventos de compoñente norte, son 34,5 % a nivel século, e só o 33,5 % a nivel 2021. Pero os ventos de compoñente norte son fríos...
- Quedaría por comprobar se os ventos encadean máis días -ou tempadas enteiras- seguidos tendendo a converterse nun sistema de alisios, correspondendo co agrupamento de chuvia caída en menos días.
--
Outros de Meteoroloxía en Ribadeo no 2021.
2022/01/25
Meteoroloxía en Ribadeo no 2021: presión
A presión é unha magnitude que non se esquece nas informacións meteorolóxicas pola súa importancia na formación da temperie. Non é algo que nós sintamos variar con grande sensibilidade, como pasa cando observamos a chuvia ou notamos pequenas variacións de temperatura, pero si somos capaces de avaliar diferenzas ó ascender ou descender unha montaña ó ir nun coche, pois 'estálannos os oídos'. Que non sexamos moi sensible a ela non significa moit, pois as súas variacións fan posibles os ventos ou a condensación de nubes para formar néboa, sendo un indicador funamental na meteoroloxía, razón pola que non é esquecida na difusión de datos meteorolóxicos.
Como a presión da atmosfera varía coa altura, para poder facer comparacións de presión dun xeito homoxéneo emprégase a chamada presión reducida, que sería a equivlente a nivel do mar da presión que se esté a medir.
Os datos obtidos pola Estación Meteorolóxica Automática de Pedro Murias ata entrado 2006 teñen grandes lagoas na medida da presión, o que fai convinte a representación gráfica de periodos menores, coa serie incompleta.
Gráfica 6a1.
A presión varía dun día a outro, e a representación gráfica da presión media dun día amosa un punteado curioso. En principio, a gráfica foi feita con tódolos datos diarios de presión da EMAPM, debuxando unha liña de tendencia que indica claramente a tendencia a aumentar, aínda que se nota a falta de datos de duración aproximada 3 anos, e aínda algunha pequena falta posterior.
Suprimindo o amplo periodo de falta de datos, a gráfica segue tendo un aspecto semellante na súa tendencecia.
Gráfica 6a3.
Collendo períodos anuais enteiros, a tendencia suavízase algo pola propia variación estacional da presión:
Gráfica 6b1.
Nas gráficas anteriores, a pesar de ser clara a tendencia, atopamos moita ispersión de datos, o que fai que o parámetro que nos dá a 'bondade' da liá de tendencia, R2, teña un valor pequeno, indicando a pouca fiabilidade desa indicación. De aí o uso das dúas gráficas seguintes, que indican, por períodos de un ano ou acumulando dende o primeiro ano en diante, o valor medio da presión. En ambas, de xeito consecuente co xa dito, nótase un incremento da presión ó longo do tempo, sempre tendo en conta o pequeno aumento do que estamos a falar: en algo máis de 5000 días, 15 anos, o aumento observado non chega nin a 1 hPa, unha milésima da presión media. Mais iso non significa que o aumento, xunto cos outros datos meteorolóxicos observados, en aprticular, temperaturas e chuvias, non sexa preocupante.
Gráfica 6b2.
2022/01/17
Meteoroloxía en Ribadeo no 2021: vento
O ano que rematou non foi especialmente ventoso. Aínda así superou a media do que vai de século, como pode aprezarse nas táboas a continuación:
Nesta última aprézase moi ben que de xuño a setembro é a tempada de calmas, mentres de novembro a marzo é a tempada de ventos (cousa de un 50% máis de vento diario).
En canto á tendencia ó longo do século, a pesar de o ano pasado non foi ventoso, a liña segue ascendendo, tendo unha fiabilidade (R2) aínda baixa, pero tamén en ascenso.
Física e Química en Ribadeo _
Arquivo do blog
Buscar neste/dende este blogue
Galipedia
Etiquetas
tradutor
Lista de blogs con relación (e algún meu)
-
Paz antes das eleccións - A idea de ‘Paz antes das eleccións’ pode interpretarse de varios xeitos. Paz entre os partidos; paz interior para decidir o voto, pensando nas consecuencia...Hai 2 días
-
¡El primer volumen ya ha visto la luz! - El lunes 16 termina la preventa a precio preferente El primer volumen de Derrumbe y Regeneración ha visto la luz. Está previsto que el segundo aparezca la ...Hai 6 días
-
A unha semana da Feira da Ciencia de Ribadeo - Un ano máis (e van 31 edicións), achégase a Feira da Ciencia de Ribadeo. Iso, unha feira montada arredor da ciencia. Despois de comezar no século pasado, f...Hai 5 meses
-
Un comentario arredor da XXX Feira da Ciencia de Ribadeo - Un comentario arredor da XXX Feira da Ciencia de Ribadeo Un ano máis, a Feira da ciencia inundou non só o edificio do IES de Ribadeo Dionisio Gamall...Hai un ano
-
¿Qué lotes ordenadores segunda mano 2024 puedo comprar? - ¡Prepárate para descubrir las joyas tecnológicas de 2024! Entre las opciones de lotes de ordenadores de segunda mano puedes considerar...Hai 2 anos
-
-
Acerca de los resultados de BICEP2 sobre la inflación del universo - El experimento BICEP2 que se lleva a cabo en el polo sur revolucionó ayer el mundo físico con la conferencia llevada a cabo en Harvard. Podemos leer la not...Hai 12 anos
-
Cuarto cumpleaños del Carnaval de la Física - ¡Bienvenidos otra vez a Gravedad Cero! Es un honor para mí escribir este post porque hoy celebramos el cuarto cumpleaños del Carnaval de la Física, una ave...Hai 12 anos
-
Polémica observación de iones pesados en un chorro relativista - Los agujeros negros con disco de acreción emiten chorros relativistas, tanto en sistemas binarios de masa estelar como en el centro de las galaxias. Sabemo...Hai 13 anos
-
Ligazóns
- Wiki sobre Feiras de Ciencia
- Ribadeo, ribadeando
- Exames e repositorio de apuntes de Física e Química
- Tentando Educar
- Páxinas da Feira da Ciencia e tecnoloxía no IES Porta da Auga de Ribadeo
- Páxinas do Departamento de Física e Química do IES Porta da Auga, Ribadeo
- Proxecto Gutenberg
- Sector matemática
- Libros maravillosos
- Web de libros gratis
- Libros de divulgación científica
- E-books directory
- Planeta libro
- Literature.org
- Que de libros?
- Bibliotheka
- Librodot
- Directory of Open Access Journals
- Nature
- PLoS (Public Library on Science)
- Biblioteca dixita ciencia - México
- PLoS One
- Ebooks gratis
- Proxecto Gutenberg
- Libros de divulgación científica
- Biblioteca dixita ciencia - México
- Ebooks gratis
- Scribd






















