Agg! Repelente, pero manexable, deformable, semifluído, o 'moco' (smile polymer) é divertido! E podes facelo ti con produtos dunha caixa de química recreativa (ou procurando as substancias químicas necesarias doutro xeito)
Só necesitas:
- Alcohol polivinílico
Ó que misturarás un 4% máis de
- Tetraborato sódico
Podes colorealo engadíndolle
- Colorante alimentario
Disolve ben disolto (con preferencia dun axitador magnético...) e pásao ben!
Para despedir o ano en FQ Ribadeo, aquí deixo dúas vistas do monte Fuji. Como se ve, ten cubríndoo unha nube lenticular, un 'sombreiro de nubes', aquí captado dende o chan e polo satélite Sentinel 2. Fonte: Reddit a través de @Divulgameteo. Parécese a un sombreiro típico dos usados no leste asiático, de Vietnam a Xapón, pasando pola China ou Corea (o que non quere dicir que os sombreiros sexan imitación desa nube, e por suposto moitísimo menos, o contrario).
Atopeime o seguinte. O vídeo non é que me impresionara, mais deixome pensativo...
Leva dende o comezo do curso 2022/2023 formando e divertindo a unha xeración de estudantes.
 |
| Emblema do club de ciencia do IES de Ribadeo Dionisio Gamallo |
Este curso comezou a súa andadura o Club de Ciencia do IES Ribadeo Dionisio Gamallo. Cada luns, no recreo de mediodía, 28 alumnos e alumnas reúnense para realizar experimentos científicos guiados por Leticia Fernández Joven e Andrés Rodríguez Ramos, profesores do Departamento de Física e Química; Javier Rodríguez González, profesor de Tecnoloxía e Susi Besteiro Cabanas, profesora de Bioloxía.
A iniciativa ten como finalidade estimular o espíritu científico entre o alumnado e impulsar as vocacións STEM, orientadas ao ámbito tecnolóxico. Tamén pretende ser unha forma de potenciar a xa tradicional Feira da Ciencia, que na súa XXVIII edición contará con varios dos experimentos realizados no Club.
Como actividade de benvida, fíxose a práctica “Arte culinario”. Tódolos participantes elaboraron o seu propio cadro e comprobaron como os deterxentes alteran a tensión superficial permitindo mesturar o leite e os colorantes alimentarios.
O Samaín tamén tivo un toque científico, xa que ademais de “Saquiños fantasmas” e “Slime monstruoso”, co experimento “Cabazas tenebrosas”, o alumnado tivo a oportunidade de manipular xeo seco, comprobar a súa reacción coa auga así como facer pompas xigantes e curiosos vermes escumosos que non paraban de medrar.
Ó longo do mes de novembro, o mes da ciencia, tocou facer un experimento moi sinxelo pero que sempre sorprende ao alumnado: “Fluidos non newtonianos”. Para iso, mesturaron maicena e auga comprobando como a viscosidade pode variar coa tensión aplicada. Tamén experimentaron outra propiedade dos fluidos, como é a densidade, realizando vistosas “Lámpadas de lava” con aceite, auga, colorante e pastillas efervescentes. Finalmente, rematamos o mes fabricando “Visores de hologramas” con metacrilato e aínda que cortar as pezas non resultou doado, o alumnado quedaba abraiado cando ó rematar a estructura podía observar imaxes tridimensionais impresionantes coa axuda do móbil.
En definitiva, un Mes da Ciencia en Galego, celebrado por todo o alto: coa inauguración e posta en marcha do Club de Ciencia do IES Ribadeo. Seguiremos divulgando o noso saber científico...
Non dá envidia non poder estar no clube?
Atópome hoxe no meu agregador RSS a referencia https://xkcd.com/2585, que deixo abaixo aproveitando a súa licenza CC. Apúntoa aquí porque dá a importancia do tratamento de datos e a exactitude nun mundo no que os datos son collidos de calquera lugar en calquera xeito e tratados daquela maneira.
'Podo levar a miña bicicleta a 72 km/h, di o ciclista. E axusta: se arredondas. Resulta que a velocidade á que pode ir é de 27 km/h, pero polo arredondamento e conversión de unidades convinte, esa cifra pode chegar á outra, que é o triplo, ou a calquera outra que se queira.
 |
| This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 2.5 License. |
Moitas veces vese a ciencia como algo abstracto e lonxano. A Wiki Science Competition tenta, mediante a obtención de material mediático, achegar a ciencia doutro xeito e con concrección, alimentando así o coñecemento, en particular, a traverso das wikis de Wikimedia, como a Galipedia. Por certo, remata de ter lugar a competición na súa fase española correspondente a 2021.
'Como mostra, un botón'. Algunha imaxe resultado do concurso (en menor definición para poder cargalas rápido dende o blog). Déixoas coa ligazón á páxina concreta de onde foron recollidas para esta entrada; autores e licenza, nas ligazóns:
 |
| https://www.wikisciencecompetition.org/2020/08/15/winners-of-wsc19-microscopy-images/ |
 |
| https://www.wikisciencecompetition.org/wp-content/uploads/2018/11/1000px-The_Carina_Nebula_in_Narrowband-1280x960.jpg |
 |
| https://www.wikimedia.es/2022/02/03/resultados-de-wiki-science-competition-2021-en-espana/ |
O prestar recoñecemento e atención á xente que fixo algo pola humanidade ou ós feitos senlleiros, nunca está de máis. Unha das posibles frontes de atención nese sentido é a ciencia. Existía xa un calendario anual que tentaba lembrar, dar a coñecer e recoñecer a persoas e feitos no ámbeto da ciencia, dirixido en particular, pero non só, ó ámbeto escolar. Agora segue a habelo, tamén en galego. Descargable, déixoo tamén embebido en baixo.
https://es.scribd.com/document/552604751/Calendario-Cientifico-Escola
Calendario Cientifico Escolar by Praza Pública
Hai tres décadas e media, contruín unha lista de libros relacionados coa astronomía con algúns comentarios pensando en orientar ós meus alumnos, pero non só a eles. No século seguinte ó que foi escrita, esta lista queda como mera curiosidade, aínda que algúns dos títulos poden ser homologables hoxe en día, e mesmo estén rulando a traverso de internet en pdf, epub ou outros formatos.
Deixo abaixo as tres imaxes do ficheiro impreso en papel contínuo que é o que chegou a día de hoxe nas miñas mans, e, antes, o trasvase ó galego (o orixinal está escrito en castelán por mor de ser a lingua oficial no ensino no que impartía docencia, e sen acentos nin ñ pormor do tratamento de textos usado naquel momento) dos textos introdutorio e final que tamén recollen ditas imaxes:
--
Bibliografía de apoio en Astronomía
En astronomía, como en calquera outro tema, é interesante practicar, pero tamén o é ter coñecementos teóricos. A transmisión destes coñecementos pode facerse de diversos xeitos, en particular por medio da escritura e máis concretamente por medio dos libros. Esta non é máis ca unha recompilación de materiais a partir de varias fontes, dende a miña propia biblioteca a un addendum (1979/82) do 'Astronomy educational material' da IAU (International Astronomical Union) na súa 'Part C', adicada a textos en castelán.
Farei unha clasificación para que a relación sexa máis comprensible e asequible, seguindo un sistema parello ó empregado no citado informe da IAU, baseado nas seguintes categorías:
PG, para materiais asequibles ó público en xeral, ben de temas particulares ou xerais.
GT, para instrucións técnicas para o público en xeral, como para facer observacións, construción de telescopios, etc.
GU, cursos introdutorios e outros temas de Astronomía Xeral para nivel xeral universitario.
A, libros d enivel universitario especializados en astronomía.
H, historia da Astronomía.
Especificarei sucesivamente para cada libro dentro de cada categoría, título, autor, editor, ano de publicación e lugar, adxuntando para algún deles un sucinto comentario.
-
Esta relación non pretende ser, nin moito menos exhaustiva, tendo en conta que hai novos libros no mercado tódolos días (reedicións aparte) e que só inclúe os libros en castelán. Esperemos que pronto se poda atopar unha bibliografía sobre o tema en galego, como xa existe en catalán.
Habería que considerar tamén, sobre todo pola actualidade dos temas tratados, as revistas, tanto as propias de Astronomía, como Nadir, como outras que soen tocala con asiduidade.
De calquera xeito, para dispor dunha auténtica bibliografía é necesario o idioma inglés, onde pode dicirse que está todo, e claro, a bibliografía existente nel non cabe nunha relación deste tipo.
Outro tema a considerar, en plan previo á afición astronómica e como 'descanso do guerreiro' astrónomo serían as obras de ciencia ficción realista, que nos fan abandonar o tema da astronomía a meirande parte das veces soñando coa mesma astronomía, ó igual que o facemos aquí.
Recollo no blog os dous últimos carteis (non os últimos editados) que me chegaron dun sitio que os pon con lic. Creative Commons. Todos son relativos a compostos ou procesos, ou substancias nas que intervén a química. O sitio, https://www.compoundchem.com/, ten moreas de carteis ilustrando moitos aspectos de custións coas que nos relacionamos a diario. Altamente recomendable. Iso si: en inglés.
Unha xoia, unha curiosidade... e máis. A apertura dunha farmacia por Manuela Barreiro Pico en Ribadeo en 1903 foi un paso adiante para a consideración da muller, pero tamén deixou algúns documentos que son unha curiosidade. Adxunto, dun escaneado realizado por un taller do concello de Ribadeo, os produtos químicos e útiles que tería a farmacia:
Un par de publicacións, (que recomendo, por certo) en xkcd, un sitio de webcomics curtos sobre ciencia, O mundo en escala 1/10000 e o mundo en escla 1/100000, lembráronme algo que no seu momento me sorprendeu abondo e que vou tentar que sorprenda a que lea isto para que vaia un pouco máis aló enterándose do tema, ou polo menos, que o considere para a usalo na súa discusión.
En primeiro lugar, se alguén -unha persoa- multiplicara de pronto o seu tamaño, vería o mundo de xeito diferente. Como mínimo, dende máis arriba. E relativamente máis pequeno. O cambio mental que iso implicaría tería que ser adaptado ó uso dos obxectos, das paisaxes, etc.
Poñamos que multiplicara por dous o seu tamaño. Pois os pés non lle caberían nos chanzos, iso cando a escaleira tivera altura abondo. Que se esquecera de usar a súa cama, e en xeral a súa casa...
Ou por dez, e entón unha parte das rúas de Ribadeo serían impracticables... menos mal que podería andar por riba das casas. Claro que non aguantarían o seu peso e sería un perigo. Tería que irse ó campo probar vida alí. a alimentación sería outro problema, como podes intuír se liches 'As viaxes de Gulliver'...
E así sucesivamente, ata chegar ós tamaños x10000 e x100000 dos que falan nas tiras cómicas que liguei, con problemas de tropezós co monte Everest ou de levar protección solar por levar parte do corpo por riba da protección que brinda a nosa atmosfera contra os raios UV. Pero antes, moito antes, teríanse que considerar outros problemas que están relacionados coa forma (e que non aparecen nas tiras ligadas). Pensaches algunha vez o por que os insectos ou as arañas teñen patas finiñas en relación ó seu corpo mentres que os elefantes as teñen moi gordas?
A cousa é que a masa ven sendo proporcional ó volume, e cando o tamaño-altura se duplica, o tamaño-sección cuadruplícase, e o tamaño-volume octuplícase. Así, unha persoa de 1,70 m e 80 kg, se pasara a medir dobre, pasaría a 3,40 m e 640 kg. Pero o grosor das śuas pernas só se cuadruplicaría. Logo se non modifica o seu perfil, cada unidade de superficie da sección das súas pernas tería que soportar un peso dobre. Por iso non existen arañas da altura das persoas: se de 1,7 cm de altura pasa a 1,7 m, cen veces máis, as patas terían que soportar por cada unidade de sección, 100 veces o que soportan agora. Inviable para as células que as constitúen. Podería dar un saltamontes de tamaño dunha persoa os saltos que dá, en relación ó seu tamaño? Se o intentara, partiría as patas no intento... E un colibrí que multiplicara por mil a súa lonxitude, podería voar? (xa non digo manterse no aire inmóbil!) É a razón pola que os maiores animais que existen son mairños: non necesitan patas dun tamaño imposible.
Visto doutro xeito para ser factible: imaxina que por cada vez que duplicas o teu tamaño necesitas que as túas pernas aumenten o seu radio 1,4 veces máis para conservar a relación diámetro das pernas - peso a soportar. A túa figura sería de todo menos harmoniosa a pouco aumento que deseñaras...
Pero os efectos de escala implican algo máis que as pernas. Así, as veas e arterias seguen a mesma relación de aumento de grosor que as pernas, co que necesitaríamos aumentalas relativamente ó aumentar a escala, o que deixaría menos espazo para os músculos ou ósos, imperceptible para pequenos aumentos, pero decisivo para aumentos grandes.
E o cerebro? o tamaño aumentaría de xeito proporcional, pero as conexións prodúcense polos axóns, que seguen a mesma proporcionalidade de sección e superficie que as pernas, e que serían por iso incapaces de xestionar un aumento de ralacións proporcional ó volume... Ou a médula espiñal, que tería que aumentar máis rápido que o que lle corresponde por escala se quere atender de igual xeito que o viña facendo ás células do corpo... ou as sinais, que terían que aumentar o seu recorrido ó longo do corpo facendo que as respostas fasen máis lentas...
Pódese continuar. Podes imaxinalo?
Deixo abaixo (e actualizarase, se é o caso) a presentación 'Ti e o tempo', comunicación no XXIII Congreso de EnCiGa, 2020, ed. virtual, xunto con algunha cousa máis:
Pdf:
Ti e O Tempo (Presentación) by Antonio Gregorio on Scribd
jpg:
Outros da serie Ti e o tempo:
Ti e o tempo (presentación: http://fqribadeo.ribadeando.com/2020/11/ti-e-o-tempo-presentacion.html
O vídeo: https://fqribadeo.ribadeando.com/2020/09/ti-e-o-tempo-o-video.html
Horarios: https://fqribadeo.ribadeando.com/2020/09/ti-e-o-tempo-horarios.html
Xuvenciencia 2020: https://fqribadeo.ribadeando.com/2020/06/xuvenciencia-2020-6-proxectos-baixo.html
Unha actividade (I): https://fqribadeo.ribadeando.com/2020/09/ti-e-o-tempo-unha-actividade-i.html
