Datos de pH e condutividade de auga de chuvia no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo

En https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0AlfwpUTquuVmdHVDNjNhRFd3SGM3emF3NXRwSWJfQWc&usp=drive_web#gid=0 deixo o conxunto de datos tomados ó longo do curso (dende decembro 2013 ata mediados de xuño 2014) recollidos no noso IES sobre pH e condutividade da auga de chuvia caída. Están acompañados das gráficas.
Como explicación dos datos, dicir que os datos tómanse por pares (o dato en si e a temperatura), e que tanto para pH como para condutividade hai tres pares de datos por observación. Cous corresponden ós patróns para ver a centralidade da medida do aparello e o terceiro, remarcado en cor, corresponde á medida da auga de chuvia ese día.
Como é lóxico, non aparecen na táboa tódolos días, pois non tódolos días choveu, nin aínda que chovera, choveu abondo como para coller unha mostra na que medir PH e condutividade co aparello subministrado, ou mesmo, por motivo de non haber clase, non se recolleu ese día e vese acumulado ó primeiro día hábil seguinte. Por mala comprensión, hai uns cantos días que non se fixo o contraste de condutividade de 1408,8 uS.

Datos	chuvia							Meteoescolas		IES Ribadeo
								uS/cm=		microSiemens / cm
Día	Hora recollida	pH6,86	ºC	pH4,00	ºC	pH	ºC	1408,8 uS/cm	ºC	146,93 uS/cm	ºC	cond (uS)	ºC	mL
18/12/2013	9:30:00	7,3	17,1	4,6	16,6	5,1	15,3			149	16,4	44	15,6	12,0
19/12/2013	10:20:00	7,1	18,5	4,5	18,4	7,5	14,7			154	18,7	46	14,8	57,0
20/12/2013	8:30:00	7,2	16,8	4,4	16,2	5,8	9,4			100	15,3	48	7,3
9/01/2014	11:00:00	7,2	16,5	4,4	16,8	7,7	13,2			165	16,2	29	12,7
13/01/2014	9:30:00	7,5	16,1	4,8	15,9	6,8	14,5			165	15,9	89	15,6	2,0
14/01/2014	8:40:00	7,6	17,3	4,3	17,1	6,9	15,6			165	18,6	35	16,4	23,2
15/01/2014	10:20:00	7,1	21,5	4,5	19,8	6,5	19,8			162	19,8	70	20,2	7,2
16/01/2014	10:20:00	7,3	19,9	4,3	20,3	6,2	16,0			163	20,0	15	15,5	112,0
17/01/2014	11:00:00	7,1	20,1	4,5	20,3	7,4	15,3			164	20,2	22	16,3	44,0
20/01/2014	10:10:00	7,7	17,4	4,6	17,2	5,8	12,8			173	18,0	26	13,7	26,8
21/01/2014	10:40:00	6,9	18,3	4,4	18,6	7,2	19,9			187	18,7	54	19,9	1,3
22/01/2014	9:00:00	7,3	19,2	4,4	19,1	6,1	17,9			182	19,0	56	18,2	4,0
23/01/2014	10:10:00	7,3	19,5	4,5	19,5	6,0	16,8	1304	20,2	195	20,0	131	15,7	2,1
24/01/2014	10:10:00	7,2	19,0	4,3	19,3	7,3	20,4	1321	19,1	203	19,1	126	20,1	0,3
27/01/2014	8:35:00	7,4	16,8	4,7	16,7	6,3	13,0	1374	16,8	199	17,1	78	14,1	1,9
28/01/2014	11:00:00	7,3	20,3	4,5	20,3	5,4	15,2	912	20,3	197	20,3	67	15,3	6,2
29/01/2014	10:20:00	7,3	19,8	4,5	19,8	5,2	14,5	1353	19,8	200	19,8	71	15,0	15,8
30/01/2014	11:00:00	7,3	19,3	4,4	19,6	4,8	10,4	1365	19,3	202	19,4	73	10,7	20,1
31/01/2014	9:30:00	7,3	19,5	4,3	19,4	6,1	16,1	1363	19,9	207	19,9	68	17,1	2,9
3/02/2014	10:30:00			4,4	17,8	5,7	12,7	1343	17,6	209	17,7	36	13,2	14,0
5/02/2014	9:00:00			4,9	18,8	5,3	13,2	1336	17,0	210	16,9	41	13,4	11,9
6/02/2014	11:00:00	7,3	19,2	4,4	18,5	5,1	20,1							1,0
7/02/2014	11:00:00	7,3	19,7	4,3	20,0	5,9	14,0	1353	19,5	212	19,1	30	14,9	6,9
10/02/2014	8:40:00	7,3	16,3	4,4	16,1	5,7	7,8	1376	16,5	216	15,7	90	8,5	49,3
11/02/2014	9:00:00	7,3	17,9	4,4	17,6	5,7	17,5	1372	19,0	220	17,6	188	17,8	2,4
12/02/2014	8:30:00	7,2	18,6	4,5	18,7	5,5	20,2	1350	18,5	216	18,2	163	20,4	0,2
13/02/2014	9:20:00	7,3	19,6	4,5	19,5	6,9	17,9	1342	19,2	221	19,2	129	18,4	1,7
17/02/2014	9:20:00	7,5	16,5	4,4	17,0	6,9	13,0	1330	16,4	223	17,0	35	13,0	6,0
24/02/2014	10:00:00	7,3	17,3	4,6	17,9	8,4	16,5	1328	18,7	213	17,8	165	16,3	1,0
26/02/2014	9:00:00	7,9	19,8	4,5	20,6	6,7	10,3	1371	20,5	222	19,7	37	10,3	13,4
27/02/2014	9:00:00	7,1	21,8	4,5	22,3	7,1	21,6	1362	21,6	228	21,6	78	21,5	12,0
28/02/2014	9:00:00	7,1	20,7	4,7	21,3	6,5	21,8	1345	21,8	231	20,7	110	21,9	0,2
6/03/2014	9:00:00	7,4	17,3	4,7	17,6	6,5	13,3	1360	17,8	225	17,3	50	13,3	26,0
21/03/2014	8:30:00	7,0	18,7	5,0	18,7	7,7	19,5	1480	19,0	280	19,0	116	19,5	2,0
24/03/2014	8:30:00	7,5	16,2	4,8	16,0	5,6	14,1	1394	16,0	278	16,0	41	14,0	10,2
25/03/2014	8:30:00	7,4	18,5	4,5	18,4	8,1	19,5	1407	18,8	256	18,8	273	19,4	0,9
26/03/2014	8:30:00	7,4	16,4	4,6	16,4	5,2	14,0	1417	16,4	236	16,4	130	13,9	14,2
27/03/2014	8:30:00	7,4	15,7	4,6	15,9	6,7	11,8	1425	15,9	262	16,3	116	11,9	2,6
31/03/2014	8:30:00	7,5	15,1	4,6	15,6	5,9	11,6	1447	16,4	263	16,4	54	11,5	8,7
1/04/2014	8:30:00	7,4	18,6	4,6	18,6	6,8	17,8	1373	19,3	267	18,6	49	17,9	1,3
2/04/2014	8:30:00	7,5	18,0	4,6	19,1	7,5	19,0	1476	18,8	280	18,8			0,1
3/04/2014	8:30:00	7,3	18,2	4,6	18,0	6,9	16,4	1504	18,4	254	18,4	19	16,4	6,5
4/04/2014	8:30:00	7,5	19,5	4,6	19,4	6,5	19,3	1493	19,4	269	19,4	57	19,3	1,2
7/04/2014	8:30:00	7,4	19,1	4,7	19,7	7,2	18,0	1494	19,4	273	19,5	46	18,1	1,8
8/04/2014	8:30:00	7,4	19,3	4,6	19,5	5,8	19,8	1516	19,4	285	19,6	57	19,4	2,9
11/04/2014	8:30:00	7,4	18,8	4,7	18,8	5,7	18,4	1514	19,0	277	19,0	65	18,4	7,1
22/04/2014	8:30:00	7,4	18,0	4,7	18,6	8,1	18,4	1535	18,9	279	18,6	64	18,4	8,5
23/04/2014	8:30:00	7,4	17,5	4,9	18,3	8,0	17,1	1582	18,3	289	18,9	141	17,1	0,8
25/04/2014	8:30:00	7,3	19,0	4,9	19,0	8,1	19,2	1613	19,2	306	19,0	120	19,1	1,5
28/04/2014	8:30:00	7,5	19,1	4,7	19,2	7,1	19,8	1530	19,8	300	19,8	51	19,8	4,3
20/05/2014	8:30:00	7,2	21,7	5,2	21,6	7,1	21,0	1448	21,5	308	21,7	221	21,2	4,4
21/05/2014	8:30:00	7,2	20,1	4,7	20,3	6,8	20,3	1530	20,3	303	20,3	45	20,3	7,4
22/05/2014	8:30:00	7,3	20,1	4,7	20,2	6,8	20,5	1579	20,5	309	20,5	86	20,6	0,8
23/05/2014	8:30:00	7,3	20,0	4,8	20,0	6,7	20,1	1616	20,0	312	20,0	34	20,1	10,0
26/05/2014	8:30:00	7,4	18,8	4,8	19,1	6,6	18,8	1577	18,9	324	18,9	64	18,8	7,5
28/05/2014	8:30:00	7,3	18,7	5,0	19,5	7,6	19,8	1626	19,2	304	19,5	117	19,8	0,3
29/05/2014	8:30:00	7,3	19,1	4,9	19,2	6,7	19,3	1617	19,3	334	19,3	114	19,3	0,8
30/05/2014	8:30:00	7,3	19,3	4,9	20,2	6,9	19,9	1612	19,9	336	20,0	30	19,9	5,2
4/06/2014	8:30:00	7,3	20,4	4,8	21,1	6,7	17,8	1634	20,6	305	21,0	88	18,5	2,4
16/06/2014	8:30:00	7,2	23,4	4,8	22,6	7,4	22,8	1584	22,5	338	22,5	137	22,7	2,6

Cabe facer diversos comentarios. As medidas foron tomadas cun aparello subministrado a tal fin, Multi-Parameter PCTestr 35, que necesita unha cantidade de auga pequena, pero non demasiado, para poder obter as medidas. Iso fixo que, a máis de días de estar pechado o centro por ser non lectivo, houbera outros días que a cantidade de auga caída non permitiu operar para medir.
Nas gráficas aparecen os tres pare de datos de cada magnitude. En ambos casos, a liña máis grosa corresponde á auga de chuvia, e as dúas máis finas, ós patróns. Hai que ter en conta que na condutividade, a gráfica ten unha escala logarítmica.
No caso do pH obsérvase que sempre as medidas tomadas nas disolucións patróns foron superiores ás esperadas. No caso de pH 4 e dos patróns de condutividade, nótase un aumento progresivo do valor obtido, achacable ó estado de conservación das disolucións. Polo contrario, en ambas magnitudes, a auga de chuvia subministrou medidas variables, pero sen ofrecer unha tendencia á súba ou á baixa relacionable co antedito, o que sostén a afirmación de que é achacable ó estado das disolucións patrón, deterioradas ó ser usadas en sucesivas veces: conserváronse o mellor que se puido, pero o mal estado ó final era patente. Foi solicitada a súa renovación, pero só se obtivo produto para renovar unha delas, co que se estimou convinte seguir tal cual.
En relación á actuación dos alumnos, sendo os de 1ºESO os encargados da recollida, non se estimou convinte que realizaran tamén as medidas máis aló dunha demostración, pois, entre outras cousas de detalle, está que o aparello necesita para o caso do pH un tempo de estabilización que pode ser grande.
A toma de temperaturas con cada medida viña dada ó momento polo mesmo aparello, de xeito conxunto ó pH ou á condutividade, e é necesaria para coñecer o resultado normalizado, que non depende del, pero que a necesita para ser calculado. Dese xeito, facilitouse a recollida de auga a unha mesma hora e a súa análise posterior.
Esta entrada participa na edición LIII do Carnaval de la Física/Antroido da física (blogue anfitrión este mes, Vega 0.0 )

Who covers much, little press... (I)

A delayed reading of a magazine made me ponder several analogies to physical relationships. This one is the first that went through the mind: who covers much, little press (literally, a proverb in Spain), in relationship to classical mechanics through to the gases' law.It is a simple step. Remember: what the saying means is that anyone who tries to do many activities (or time), do not deepens in any. I leave the brackets part of the time because I believe that I can get more without specify, and in addition, will be a factor to consider.Well, take the gases' law p · V = cte. What it tells us is that for the same amount of gas, without changing the condition of temperature, an increase in pressure is obtained from a decrease in volume.Moreover, the idea is to cover something related to the idea of ​​something that volume, and the idea of ​​press, related to force or pressure. Thus, it is not necessary or change the symbols to use in relation to human behavior ...
_ Quickly translation of http://fqribadeo.blogspot.com.es/2013/08/quen-moito-abrangue-pouco-apreta-i.html _

Solar towers, physics and ... economy?

A solar tower is ... well, see you an image of wikipedia:

We would have a rise of air that can produce electricity in a turbine. The rise of air is caused by a tower that would absorb heat what heat the air; therefore it lower its density, ascending and 'sucking' air from the land surface, which would also be preheated by greenhouse effect under a protected area thus increasing the power.The thing is that the more radiation it absorbs the tower, more power, more air absorbed, higher power production, ... And the more area of ​​gathering, greater amount of air, and more power ... And the higher the tower, the longer warms, and greater differential density and more power ...Let the one side that the thermodynamic performance of the plant is small enough to get relatively small differences in temperature and environment: The Company has also badly organized inefficiency at its base. And we continue. If we have the surface as the body social, the wind that moves the turbines as the work, and the tower as the privileged group [the social body 'high'] that collects the wind and that's what holds it the performance, then, we see clearly the more social difference (more tower height), the more social base (largest area of ​​collection tubes), and the darkest conditions (greater collection of radiation), energy efficiency (use of the work) will be higher ... and will result in who can take.I think the said above can already give enough to think about, not only in physics,but also in economy or sociology but...On the other hand, the engine, the air will impel, the larger the size of the tower and the central, stronger upward. And there 'disappears' to return to freedom. And this is because the system is open. But what would happen in a closed system somehow? It can be closed in many ways. For instance, closing the entry and exit of air. So, simply, the system does not work, we could not extract energy it that way. And if the plant is enclosed, confined in a space slightly larger than the core itself? Then it begin to work but the same air, recycled, will be coming out hot and thermodynamic performance will tend to zero with time ...It is those who think the sites are reading, for example, if the system is taking social resources in a way that the 'central' already has a size comparable to the entire area where it is carved, or will be, if to increase efficiency, we raised more the height of the tower, with all the problems generated by the lift and keep it raised, equivalent problems have a small minority of people literally touching the sky, and increasing its height a kind of heavy unstable tower. To what extent are comparable thermal towers to our society?
-Translation of http://fqribadeo.blogspot.com.es/2013/11/torres-solares-fisica-e-economia.html 

O equilibrio enerxético na Terra.Botando contas

O título que pensaba pareceume longo de máis: importancia da evacuación de calor da Terra pola produción enerxética como factor no aumento da temperatura media. Coido que así se expresa mellor a onde quero chegar...
vamos, a ver se a produción de enerxía ten influenza no cambio climático.
Como algo previo, considero a Terra un corpo que está recibindo enerxía e radiando, dun xeito máis ou menos equilibrado, a unha temperatura media de 15 ºC, isto é, 288 K. Como o que quero saber é a influenza da eliminación da calor derivada da enerxía que usamos na Terra, fago abstracción de cousas como a variación do albedo ou do efecto invernadoiro, cousas que si se sabe que teñen importancia, pois a súa relación xa está requetedifundida.
Ben, sabemos que a lei de Stefan-Boltzmann indícanos que a emisión enerxética dun corpo en unidade de tempo é proporcional á potencia cuarta da temperatura: E=k·T⁴ ,
Con isto, establecemos a emisión de enerxía da Terra (cortiza terrestre) cunha 'temperatura media', que asimilamos ós 15 ºC anteditos, aproximadamente igual á recepción natural de enerxía, básicamente a recibida do Sol.
Se aumentamos a enerxía do Sol coa enerxía que extraemos de fontes diversas, podemos establecer un cociente, quedando (E+E')/E = (T^'4)/T⁴ , para unha nova 'temperatura de equilibrio' media da Terra en relación coa temperatura de equilibrio media polo subministro 'natural' do Sol.
e agora, podemos botar contas. Que variación enerxética (enerxía 'artificialmente producida') necesitamos para elevar nestas condicións 1ºC a temperatura media do planeta?
Substituíndo, temos:
1+E'/E = (289⁴)/288⁴ ,aproximadamente igual a 4·1/288, á súa volta aproximadamente igual a 4·0,0034 e a 0,0146, ou 1,46%
Con isto, resulta que a enerxía E' 'artificial' resultaría ser o 1,46% da E 'natural'. Posta esta relación en perspectiva, o 1,46% de 365 días ven sendo uns 5 días. É dicir, para aumentar un grao centígrado a temperatura do planeta nestas condicións teriamos que producir no ano unha enerxía equivalente a uns 5 días de recepción enerxética dende o Sol.
Como a enerxía usada ('producida artificialmente') na actualidade nun ano equivale a unha fracción da que recibimos nun día, podemos establecer que o aumento de temperatura terrestre debido ó equilibrio de emisión da enerxía extra producida por nós é de un orde inferior á necesaria para elevar a temperatura media terrestre 1 ºC. É dicir, a temperatura media da Terra estamos elevándoa na actualidade debido a este efecto menos de 0,1 ºC, e polo tanto, un orde de importancia menor fronte ao efecto invernadoiro.

Esta entrada participa na edición LIII do Carnaval de la Física/Antroido da física (blogue anfitrión este mes, Vega 0.0 )

Vista dende a Estación Espacial Internacional (ISS)

O que está vendo agora mesmo a xente que se atope alí. Unha páxina adicada só a iso, co mapa sinalando, a traxectoria a seguir na volta na que se atopa, etc.
http://iss.astroviewer.net/index.php

incorreccións científicas

Esta mañá atopeime no super un CO², un 3'45 € e algunha outra cousiña. Chego ás redes sociais e o primeiro que me atopo é un comentario de tipo político orixinado nun xornal:
"Han ido tan a saco, tan desenvueltos, tan arrogantes, tan sobraos… que empiezan a entender -otra cosa es que lo admitan en público- que se han pasado de frenada dieciocho pueblos."
E agora, penso, que lles digo ós meus alumnos na clase cando explique de novo os movementos acelerados?
Pois, coido que farei algo como:
'Mirade, este enunciado. Que tipo de movemento terá o obxecto (o grupo) que freou?' E logo, 'Se se pasou de freada, puido pasar 18 pobos de máis?' Para comezar un pequeno estudo, non estaría mal...

Indicador veleta/anemómetro

Para os ventos dominantes en Ribadeo, nordés (despexado, bo tempo pero frío) e suroeste (máis cálido, pero con nubes ou dreitamente, chuvia), un indicador veleta con anemómetro incluído, a mar de natural. Dous vídeos con sol e nordés, e outros dous con tempo nubrado e chuvioso, sudoeste (aínda que lixeiro en ambos casos):

-
Esta entrada participa na edición LII do Carnaval de la Física/Antroido da física. Este mes ten como blogue anfitrión La Enciclopedia Galáctica

Hoxe comeza a Feira de Ciencia de Ribadeo

Esta entrada participa na edición LI (abril de 2014) do Antroido da física/Carnaval de la Física, co blog anfitrión ::ZTFNews:
Hoxe mércores e mañá xoves, en horario de 9:20 a 13:10, terá lugar a XX Feira da Ciencia de Ribadeo, no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo. Nela participarán 26 traballos realizados por unha centea de alumnos e alumnas do centro, que serán expostos e explicados polos mesmos alumnos que os realizaron.
A feira representa o remate dos traballos sobre diversos aspectos científicos, aínda que con posterioridade de moitos deles farase unha memoria detallada sobre a súa realización.
A maioría de presentacións son expostas por primeira vez, aínda que algunha xa foi exposta noutros foros con anterioridade. Asemade, algunha foi realizada a partir da colaboración con outros centros educativos. Unha volta rematada a feira, terán a oportunidade dun recorrido por outros foros fóra de Ribadeo, como o día da ciencia na rúa de A Coruña ou a Galiciencia de Ourense. As citadas son visitas xa tradicionais para os alumnos ribadenses, que levan achegándose á Coruña no mes de maio case dous decenios, e máis dun quinquenio a Ourense en novembro, presentando sempre traballos que foron expostos na feira de Ribadeo.
O cartel está confeccionado a partir da placa que indica a posición de Ribadeo, situada á entrada da Casa do Concello con datos do IGN, á que se lle engadiu a modo de lema desta edición 'revelando as cousas'.
O folleto informativo:

Revelando as cousas

 

Traballos presentados

1ESOA1. Videoxogos en Ribadeo

1ESOA2. Dixestión dos hidratos de carbono

1ESOA3. Volcán

1ESOA4. Papel reciclado

1ESOA5. Holograma sinxelo e ilusións ópticas

1ESOA6. Burbullas eléctricas

1ESOB1. Propiedades da auga

1ESOB2. Clasificación de invertebrados

1ESOB3. Solubilidade de gases

1ESOB4. Conservación da carne

1ESOC1. Sismógrafo

1ESOC2. Compás caseiro

1ESOC3. Caixa escura

1ESOC4. Refracción da luz

1ESOC_a. Estudo da produción de electricidade a partir de vexetais

2ºESOB. Viaxe ocular

1bacA1. Variación do bote dun balón en función da cantidade de aire

1bacA2. Experiencias: Reloxo de I e quimioluminiscencia

1bacA3. Extracción de ADN de distintos vexetais

1bacA4. A maxia luminosa

1bacA5. Compoñentes do leite

1bacA6. As cores do lume

1bacA7. Magnetismo da candea

1bacA8. Experiencias con augaforte e papel de Al

1bacA9. Medición do radio terrestre

1bacB. A caixa negra dos peixes

(os subraiados estará no laboratorio)

Conflito horario. Tempo e astronomía

Esta entrada participa na edición LI (abril de 2014) do Antroido da física/Carnaval de la Física, co blog anfitrión ::ZTFNews:

A imaxe anterior lévoa vista varias veces estes días polas redes sociais. Trataría de ser a visualización do por que España (ou Galicia, segundo a versión) debera cambiar de hora legal, achegándoa á británica e separándoa da alemana, adoitada polo réxime fascista con bases ideolóxicas, ó que parece.
Para comparar, deixo embaixo un mapa de fusos horarios a nivel mundial collido da Galipedia:

Neste segundo, constátase que certamente, España ten o mesmo horario solar que Inglaterra, aproximadamente, e Galicia, que Irlanda ou por suposto Portugal, lonxe abondo da hora de Centroeuropa que temos como horario legal. O segundo, pois, chega para abogar por un cambio de horario legal. E o primeiro, por contra, é unha engañifa.
No equinoccio, polo segundo mapa, podemos ver que en Cataluña anoitece á mesma hora que na costa leste do Reino Unido, nunha situación que cortaría a Francia pola metade no lusco fusco. O resto de Europa estaría xa metida na noite. E esa é a situación media ó longo do ano, e polo tanto, a representativa.
Mais a situación que presenta a imaxe de satélite non é tal. Vemos que está anoitecendo en Cataluña ó tempo que no Benelux e na separación fronteiriza Noruega-Suecia. É dicir, está representando unha situación pŕoxima á do solsticio de verán, que ilumina o hemisferio norte máis tempo da media. E iso introduce un elemento que perturba o razaoamento, é unha imaxe tendenciosa: fai crer a quen non se decate que a situación normal é que en Cataluña anoiteza ó tempo que nos países nórdicos, quizáis procurando afinidade horaria (solar) coa maior cantiade de países posible.
Ou sexa, que se alguén non aplica algún coñecemento de astronomía, enganarase de xeito doado nun tema como o do horario, e será manipulado do mesmo doado xeito.
Así pois, cambio horario, si, pero sendo xustos.

Anunciando ciencia made in Spain

[Esta entrada participa na L Edición do 'Carnaval de la Física', que acolle este mes o blog El Mundo de las Ideas]
Algunhas ideas dos meus alumnos para anunciar a XX Feira da Ciencia de Ribadeo, a celebrar no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo o 9 e 10 de abril pola mañá, presentando os seus propios traballos. Os anuncios son de 1º ESO, sen retocar:

Volta 'o tempo', pasado o Sol por riba do ecuador

Si, está prevista hoxe de novo unha alerta. A temperie de Ribadeo incluirá hoxe nivel amarelo, vento forte, chuvia, e uns 7 ºC. É dicir, primavera astronómica con inverno meteorolóxico parello a iso que levamos catro meses coñecendo.
Mais o Sol xa se ve por riba do ecuador. Medímolo o pasado día 20 (equinoccio de primavera a media tarde, 16:57 UTC), como deixa patente a seguinte nota de prensa enviada xa hai uns días:
"

Medindo a Terra

 Onte, xoves 20 de marzo, foi o equinoccio de primavera. No IES de Ribadeo Dionisio Gamallo aproveitouse a soleada mañá para facer medicións. Tres grupos de alumnos voluntarios empregaron varias horas e os seus respectivos gnomon para obter o tamaño da sombra mínima a mediodía dun vástago vertical. A inclinación con se vio o Sol no momento de mínima sombra o día con igual duración da parte nouturna e diurna, como onte xoves, corresponde á nosa latitude. Así, a media dos resultados dos tres grupos de alumnos de 1º de bacharel apuntou a 43,28º, unha posición que na realidade está lixeiramente ó sur de Ribadeo. Na mesma medición tamén se comprobou o desfase entre a hora legal e a hora solar, correspondendo onte as 12 hora solar coa unha e media algo pasada en hora legal, o que levou a lembrar o desfase horario de Galicia co actual sistema de horario legal a nivel do estado.

O anterior non deixaría de ser máis ca unha curiosidade para mellorar os coñecementos dos alumnos se as medicións non foran confrontadas coas doutros catro centros, do case viciño IES Galileo Galilei de Navia ós de Manilva (Málaga), Villaviciosa de Córdoba e Oliva de la Frontera (Badaxoz). A confrontación de datos entre os IES permite calcular o radio da Terra ou a súa circunferencia, o que se está a facer, obtendo cos datos xa tratados (faltan aínda datos de tratar) unha pequena desviación en relación á medida aceptada de 6 370 km de radio. O método seguido, usado por primeira vez por Eratóstenes, estúdase na teoría de ciencias, pero raramente se comproba.

A experiencia, coordinada polo profesor extremeño Jesús M. Carballar, aglutinou a perto de cen alumnos do conxunto dos centros, e terá difusión, entre outros lugares, por parte da ‘Fundación Española para la Ciencia y la Tecnología’ (FECYT).

Estaba previsto que se continuara coa medición o día 21, corroborando e mellorando os datos do día anterior, pero a temperie da zona norte peninsular impediu facer as correspondentes medidas.

"
Embaixo deixo duas fotos das medicións, xunto á fachada sur do novo edificio do IES.