Catro traballos xa vellos sobre eclipses (I): Antes dunha eclipse

Foron pulbicados no El progreso/a Mariña nas datas indicadas, e forman unha 'triloxía+1' referida a dous eclipses, un de Sol e outro de Lúa:

Antes dunha eclipse (08/08/1999)

O próximo 11 de agosto vai ter lugar unha eclipse. Será de Sol e total, a último do milenio. Espectacular, pero, na nosa Terra, parcial.

O anterior é un resume das noticias que se poden escoitar e ler estes dias na prensa. Nun acontecimento asi (“espectacular”) non debera de chegar con estes dados, presentados como noticia máis que como información, máxime cando moitas veces veñen acompañados de afirmacións inexactas ou incorrectas.

¿Que é unha eclipse? Tirando de dicionario, pódese saber que ven de “desaparición”, tendo como sentido na actualidade o proprio de desaparición, a evasión ou ausencia de algo ou alguén. En astronomía, é a ocultación transitoria, total ou parcial, dun astro ou a perda da sua luz prestada, por interposición doutro corpo celeste (do dic. da R.A.E.)

Dende a Terra poden darse dous tipos de eclipses. Un, o que ocorre cando a terra pasa entre lúa e sol, no que non lle chega luz á Lúa, á súa totalidade ou a unha parte, e polo tanto non se ve, xa que depende da luz do sol para poder ser vista: é a eclipse de lúa, total ou parcial. Outro, o que sucede por interposición da Lúa entre Sol e Terra, co que parte ou toda a luz do Sol non chega de xeito directo a un punto concreto da Terra: a eclipse de Sol.

Coloquialmente, no sentido non astronómico de eclipse, pode dicirse que o Sol ou a Lúa son eclipsados cando as nubes se interpoñen e non permiten a súa visión. Mentras que as eclipses astronómicas predícense con antelación de séculos unha vez coñecida a mecánica celeste (os movementos planetarios) estas outras ocultacións son aleatorias polo carácter das mesmas nubes, e ademais permiten tempos de difusión parcial da luz, o que non ocorre coas astronómicas.

Para que un corpo se interpoña entre outros dous, os tres corpos teñen que estar en liña. Para que suceda un eclipse, tamén o obxecto que se interpón debe ter un tamaño tal que notemos que está en medio. Para entendernos, unha mosca a un metro de nós non nos eclipsa a visión doutra persoa a tres metros: a parte que nos pode tapar dela é demasiado pequena para tela en consideración. O que o tamaño aparente da lúa e do sol sexan semellantes dende a Terra fai que ó pasar por diante poda ocultalo un tempo corto (ata un máximo duns oito minutos), mentres que o paso da terra entre sol e Lúa produce unha sombra de tamaño moito maior que a propia Lúa, co que é posible un tempo de ocultación tamén maior.

Cambiando de tema, das causas ó cando e cánto imos ver, a prensa expón os dados do eclipse para as cidades. Como na Mariña non hai grandes vilas, os que corresponden a esta comarca non saen na prensa. Para Ribadeo, con bastante aproximación a situación é 43º32’N, 7º03’W, e poden obterse os datos correspondentes de xeito facil por exemplo, entre os de Ferrol e Avilés, xa que os tres lugares están cáseque á mesma latitude e Ribadeo centrado entre ambas vilas e non demasiado lonxe delas. Esto da que os tempos nos que sucede a eclipse en Ribadeo serán con moita aproximación a media dos tempos para estas vilas. Refinando un pouco os cálculos, obtemos:

Comezo da ocultación, 08:49:43; fin da ocultación, 11:27:38; máximo da eclipse 10:05:29; parte do sol ocultada 82%; parte de luz directa ocultada 77%.

Ó anterior hai que axustarlle que as cifras teñen un erro máximo dun segundo nos tempos e dunha unidade nas porcentaxes, e sobre todo, que os tempos están dados en TU, tempo universal, polo que, para ter a hora legal, a dos nosos reloxes, hai que sumar 2 horas. É dicir, o máximo da eclipse será cinco minutos e medio despois das doce do mediodía. En Viveiro será cousa dun minuto antes.

Só este último dato, que tarde un minuto entre Viveiro e Ribadeo, da que pensar. Volveremos a falar do tema.

-- 

(I) Antes dunha eclipse...

(II) O día da eclipse

(III) ... e despois da eclipse

(IV) Eclipses... e eclipses

O exame de selectividade de química, xuño 2007

A solución, esquemática (faltan operacións, ...).

O exame de selectividade de física, xuño 2007

E as respostas dun xeito rápido/orientativo (faltan operacións, ...)

Exame de mecánica para 1ºBT

... o segundo non era necesario dar un ángulo concreto, senón o plantexamento.

Exame de Matemáticas 4ºESODC

Proposta de exercicios de mecánica para 1ºBT

Lémbrase que premendo co rato pódese ampliar a imaxe.

Exame de física para 4ºESO MACT

A lembrar que premendo co rato pode verse a figura independente e maior.

Obxectivo educación

Un vello artigo sobre educación.

Exame de electricidade, termo e erros (1ºBT)

A lembrar: premer co botón esquerdo do rato para ver as imaxes só, e outra vez para amplialas.

Enerxía solar térmica

XIII Feira da Ciencia e Tecnoloxía
IES Porta da Auga
primavera 2007

Título: Enerxía solar térmica

Autoría: Alejandro Villaveirán Fernández
Grupo: 4ºESO DC
Data entrega: 07/04/11
1.Introdución e Hipóteses.

Hoxe en día fálase moito do cambio climático, e das enerxías renovables como solución para o futuro. Por iso se decidiu facer o proxecto sobre unha destas enerxías, a enerxía solar térmica.

2.Pequeno resume.
Pretendeuse explicar como funciona a enerxía solar térmica, e como se aproveita. Para isto fíxose unha placa solar.
I want to explain as energa works to pave trmica, and like aprobecha. For this I made a solar panel

3.Obxectivos.
O obxetivo é comprobar como se quenta a auga o pasar pola placa solar, e o seu movemento ó cambiar de temperatura.

4.Base teórica.
O movemento da auga: a auga o quentarse pesa menos, e dicir, ten menos densidade. Polo tanto a auga fría (máis densa) tende a ir cara á parte inferior desprazando a auga quente (menos densa) cara a parte superior, polo que se produce o seu movemento.
O quencemento da auga: a transmisión de calor prodúcese porque cando dous corpos teñen diferentes temperaturas esta tende a equilibrarse, o corpo máis quente cede calor e o máis frío absórbeo.

5.Traballo.
ENERXÍA SOLAR TÉRMICA
Consiste no aproveitamento da enerxía solar para o quencemento dun fluído.
FUNCIONAMENTO:
O fluído, xeralmente auga, pasa polos paneis solares e quéntase pola acción do Sol, ó igual que como moita xente comprobou, fai a auga contida nunha mangueira tirada no xardín nun día de sol.
A auga xa quente sae pola parte superior dos paneis e diríxese a un depósito acumulador, donde permanece hasta que sexa necesario o seu uso.
Se a temperatura do fluído non é abonda, antes do seu uso pasará por un sistema de quencemento convencional, como pode ser un quentador de gas ou un termo eléctrico.
APLICACIÓNS MÁIS FRECUENTES:
- Auga Quente Sanitaria: mediante paneis solares en vivendas obténse auga quente para baño e cociña.
- Calefacción: a auga quente utilízase para climatizar os locais. O sistema máis adecuado é polo chan radiante, consiste nunha rede de tuberías dispostas polo chan, polas que circula auga quente a uns 40º C, que transfiren o calor á habitación. O sistema por radiadores non é adecuado porque necesítase elevar a temperatura da auga a uns 80º C, o que é máis difícil con este método.
- Prequencemento de líquidos en procesos industriais.
- Climatización de piscinas: pode ser utilizado tanto para piscinas exteriores como interiores. En piscinas exteriores utilízase para aumentar a temporada de baño, é dicir, para que poida utilizarse máis días ó ano. E nas piscinas cubertas para climatizalas.

6.Distribución.
Novembro: Elección do tema para o proxecto da feira.
Decembro e Xaneiro: Recollida de información sobre o tema.
Febreiro: Desenvolvemento principal do traballo
Marzo: Realización da presentación, repaso e derradeiros retoques.


7.Materiais e Orzamento.
Tubería de plástico: 1,5 €
Caixa de catón: caixa dun paquete.
Porexpán (poliestireno): aproveitado dun embalaxe.
Lona negra: un anaco de lona negra aproveitado
Botella de 2 litros: unha botella de plástico dun refresco.
Forro transparente para libros
Cartolinas
Folios

8.Descrición.
Este proxecto consiste na representación dun panel termosolar, contemplando mediante isto como se pode recoller a enerxía solar, e ver as aplicación que se lle pode dar.
Para facer este proxecto temos que contar cos seguintes materiais: caixa, forro de libros, plástico negro, tubería negra, porexpan, unha botella de plástico, silicona, coitelo e mecheiro.
Os raios do sol dan sobre o forro e o plástico negro e pasa o calor á tubería que é a que contén a auga e así quéntase ista. A auga vai circulando da tubería á botella.

9.Material.
Placa solar térmica
(ver foto)
10.Conclusións.
O traballo pareceu interesante, xa que está moito de actualidade. Facéndoo o autor aprendeu como era a estrutura dun panel solar. Anímase a, se alguén o quere repetir, que o faga, xa que non é unha cousa complicada e pódese ver o seu resultado, é dicir, como se quenta a auga. A xente que visitou a feira parece que estivo dividida entre os que amosaron interese e os quenon. Aprenderon o mesmo co autor e as utilidades para que se empregan.

11.Outros.
Este traballo ten licenza Creative Commons Compartir Igual 2.1, básicamente libre de reproducción e de variación, especificando cal é a parte orixinal e citando o autor ou autores (pódese consultar en internet un texto en castelán ou en galego indicando todos os dados da licenza).

O efecto bolboreta

XIII Feira da Ciencia e Tecnoloxía
IES Porta da Auga
primavera 2007

Título: O efecto bolboreta

Autoría: Elisabet Muñoz Quintas/ Itzel Morales
Grupo: 4º DC/UNAM
Data entrega: 07/05/08
1.Introdución e Hipóteses.
A idea para o traballo xurdiu chateando entre dúas amigas a ambas beiras do Atlántico, xurdindo a explicación de a que se debia que en México chovera e aquí en Galicia fixera Sol.

2.Pequeno resume.
O efecto bolboreta é o producido por pequenos cambios nas varaibles iniciais que poden cambiar grandemente o resultado final.

3.Obxectivos.
Concienciar a xente do que pode facer algo tan insignificante como o movemento de ás dunha bolboreta.
4.Base teórica.
Para explicar o efecto bolboreta utilizamos gráficas das ecuacións de Lorenz e as metáforas empleadas polo científico.
5.Traballo.
O efecto bolboreta é o recoñecemento de que unha pequena secuencia de cambios nas condicións iniciais poden alterar totalmente un resultado. Lorenz traballaba nunha simulación para predicir nun punto e nun momento as variables temperatura, humidade e dirección do vento; despois de ter que parala, ó reanudala introduciu as magnitudes iniciais con cinco decimais no canto de seis cos que tiña traballado antes, notando unha variación grande respecto dos resultados achados con anterioridade. Lorenz púxose a investigar o motivo e deu cas tres ecuacións matemáticas coñecidas como ecuacións de Lorenz.
Tras poñelo en práctica, descubriu a xeralidade de que diferencias moi pequenas nos datos de inicio traducíanse en grandes diferenzas no resultado final. Así concluíu que calquera pequena perturbación na atmosfera sucedida ao comezo dun tempo, podía amplificarse ata incidir no resultado final de xeito totalmente aleatorio, desmentindo a posible predicción. Como as medidas nunca poden ser totalmente exactas, nunha secuencia como a de Lorenz chega un momento que o resultado é imprevisible.
O efecto bolboreta non só se aplica a meteoroloxía, senón tamén as matemáticas ou mesmo a criminoloxía.
Así, este efecto en criminoloxía aplícase ó feito da procura de probas e ó comezar a súa busca polo final, é dicir, pola procura das pistas que leven ó sospeitoso e non ó crime. O efecto bolboreta incide na consideración dos miles de pistas minúsculas de escasa relevancia que noutras circunstancias pasarían inadvertidas.
Lorenz
Meteorólogo que estudiaba o comportamento atmosférico co fin de atopar un modelo matemático que lle permitira predicir de forma máis exacta posible as condicións climáticas.
6.Distribución.
Decembro: exposición de ideas para o poyecto entre as autoras.
Finais de decembro: Decisión de traballar neste efecto.
Enero: Recopilación de datos e paso ó procesador de textos.
Febreiro: Decisión sobre a presentación.
7.Materiais e Orzamento.
2 Cartulinas material funxible
2 rotuladores permanentes 5€
8.Descrición.
O efecto bolboreta descubriuno un científico chamado Lorenz que estaba estudiando as variables humidade, temperatura e vento nun punto determinado. Ó comezar a imprimir as variables tivo un problema técnico polo cal tivo que reiniciar e introduciu os datos iniciais que xa tiña para que seguise dende onde o había deixado e as variables cambiaron porque introduciu 5 díxitos no canto de 6 cós que traballara antes o ordenador.
Lorenz comezou a investigar polo que deu cas ecuacións do mesmo nome:


Para explicalo recorremos a unha pelota e un punto de apoio como pode ser unha cartulina con forma triangular, no que intentamos pór dúas veces o dedo no mesmo punto e vese como varía a traxectoria da pelota; a explicación é que o punto de apoio (o dedo) cambiouse tan pouco á vista que non o percibimos pero si se nota no cambio de traxectoria da pelota.
9.Material.
Presentado no punto”5”
10.Conclusións.
O traballo era interesante pero tal vez para nenos pequenos un pouco dificil de entender os razoamentos que levaron a resaltar a este efecto. En cambio os que xa eran un pouco maiores entenderon case perfectamente, os que prestaron atención a explicación.
Como consecuencia do traballo, as autoras comprenderon mellor porque moitas veces no parte do tempo dician que ía facer sol e chovia ou viceversa.
Como apunte para unha posible mellora, o facelomáis visual.
11.Outros.
Este traballo ten licenza Creative Commons Compartir Igual 2.1, básicamente libre de reproducción e de variación, especificando cal é a parte orixinal e citando o autor ou autores (pódese consultar en internet un texto en castelán ou en galego indicando todos os dados da licenza).

Punto de Poisson

XIII Feira da Ciencia e Tecnoloxía
IES Porta da Auga
primavera 2007

Título: Punto de Poisson

Autoría: Ricardo Muiña García
Diego Villar Fernández
Grupo: 2ºB.T.
Data entrega: 10/04/07
1.Introdución e Hipóteses.
Proxecto realizado en relación co que estudado en 2ºBT, considerando alternativas na rede e chegando á conclusión de que esta experiencia era adecuada tanto pola súa espectacularidade como pola non moita dificultade.
2.Pequeno resume.
Visualización do punto de Poisson: ve-lo punto luminoso que aparece na sombra dun pequeño corpo circular interposto a un feixe de luz.
Utilizouse un soporte metálico ó que se lle suxeitaron tres pinzas. Na de máis arriba colocouse o punteiro láser, o emisor da luz. Un pouco máis abaixo, suxeitado á outra pinza, unha lente diverxente sobre que vai colocado un obxecto circular (pinga de mercurio, anaco de papel de aluminio...) e xa na última pinza outra lente que serve para ampliar un pouco máis a imaxe que se reflictirá sobre a parede ou unha pantalla ó ser reflexada por un espello.
This project is about Poisson´s point, which consists on a shining point that is reflected on the middle of a shadow which is made by a little round object crossed by a bunch of light. We do that with a light which is made by a laser and, at the same time, we use two lenses to extend the image and a mirror to reflect it.

3.Obxectivos.
Demostración da teoría do punto de Poisson explicada noutros apartados.
4.Base teórica.
Respecto a este apartado obtívose certa información que axudou a aclarar un pouco máis o asunto na rede, onde nunha paxina atopouse un libro que falaba acerca disto. Usouse asemade información da paxina de Enciga. A explicación teórica é a construcción dun punto luminoso por medio dunha onda ó bordear un obstáculo en determinadas circunstancias, logo a teoría ondulatoria.
5.Traballo.
No cartel básicamente óptouse por poñer unha explicación teórica da montaxe, así como unha descripción da mesma montaxe e da función que cada elemento usado ten nela. O anterior vai acompañado dun resume en inglés (ver o 2º apartado) e algunha fotografía.
6.Distribución.

Con respecto á distribución, entre finais de septembro e comezos de outubro foise recadando información e decidindo cal seria o mellor proxecto decidíndose por este. Unha vez feito isto algún fin de semana de cando en vez comezouse a montaxe e a experimentación con el.

7.Materiais e Orzamento.

Para realiza-la práctica utilizouse material proporcionado polo profesor, como soporte, pinzas ... e ademais utilizouse como lentes os cristais dunhas gafas vellas e só houbo que mercar un espello.
8.Descrición.
O que se pretendeu con este traballo é demostrar que o facer atravesar un feixe de luz sobre un corpo circular (neste caso concreto un anaco de papel), debería parecer no centro da súa sombra un punto luminosos coñecido como punto de Poisson.
Presentouse a montaxe e o cartel correspondente.



9.Material.

10.Conclusións.
Ó principio plantexou varias dificultades: a separación que debería existir entre cada unha das lentes, o corpo circular que empregariamos (un pequeno anaco papel ó final)... aínda que ó final obtívose un resultado abondo bó se se ten en conta a abundante luz na exposición, que non deixaba ver con claridade o que se pretendía.
Para futuras reproduccións deste traballo a maior dificultade atopada foi a non perfecta visión debido á abundante luz no local de exposición.
Respecto á xente, parece que gustou, xa que era bastante vistoso sobre todo polo láser e aínda que non se veía perfectamente quedábanse un anaco mirando e dicían que se podía observar bastante ben.
11.Outros.