Fin de curso no Club de Ciencia do IES Ribadeo Dionisio Gamallo. Susi Besteiro

 

Fin de curso no Club de Ciencia do IES Ribadeo Dionisio Gamallo

    O último luns de maio, o alumnado do Club de Ciencia do IES de Ribadeo Dionisio Gamallo xunto co profesorado implicado: Andrés Rodríguez, Javier Rodríguez, Noelia González e Susi Besteiro, xuntámonos coma sempre no recreo de mediodía pero esta vez non era para facer experimentos senón para celebrar o final do Club de Ciencia por este curso.

    Tocaba ademáis, facer balance. Realmente, estamos satisfeitos da marcha do club xa que case 30 alumnos e alumnas participaron voluntariamente durante todo o curso. Aínda que as primeiras sesións foron conxuntas e dedicadas á tan de moda Intelixencia Artificial, logo houbo que facer separación por niveis. O alumnado que cursou 1º ESO, foi descubrindo cada luns experimentos sinxelos: dende xogar con palillos máxicos, xeo seco ou fluídos non newtonianos ata construír visores de hologramas, lámpadas de lava e facer figuras de tensegridade caseira con paus de xeado e gomas elásticas.

    O alumnado de 2º e 3º ESO, case todos participante no club dende o curso pasado, estiveron fundamentalmente dedicados a preparar a súa participación nas Olimpíadas da Escola de Enxeñería de Camiños da Coruña e da Universidade de Telecomunicacións de Vigo. Para estas últimas tiveron que elaborar un par de proxectos que trataran de “Resolver retos de la sociedad” e así xurdiron o Bastón con entonación, para persoas invidentes e o Despertador lumínico.

    Estes proxectos xunto con outros elaborados nas materias de Proxecto Competencial e de Tecnoloxía coma por exemplo O tren magnético, As gafas de realidade virtual, As mesas flotantes ou as Maquetas da Circulación sanguínea humana e das Nefronas, foron presentados no Día da Ciencia na Rúa 2024 onde recibimos o Premio Javier Novelle “pola magnífica selección de traballos presentados”. Agora tan só queda amosalos na propia casa e iso terá lugar na XXIX Feira da Ciencia que se celebrará os días 13 e 14 de xuño de 9:30 a 13:10.

    No IES Ribadeo seguimos apostando por achegar a ciencia ó alumnado e pensamos que todas estas actividades son unha boa forma de fomentar as vocacións STEM orientadas ao ámbito científico-tecnolóxico así como de estimular o espíritu científico entre as nosas alumnas e alumnos.

Susi Besteiro

Catedrática de Bioloxía do IES Ribadeo Dionisio Gamallo

Clube de Ciencia no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo

    Leva dende o comezo do curso 2022/2023 formando e divertindo a unha xeración de estudantes.

Emblema do club de ciencia do IES de Ribadeo Dionisio Gamallo

    No seu blog, hoxe pódense ver un vídeo dunha lámpada de lava, o último en ser cargado, outro vído de actividades no samaín, máis curiosas e divertidas que espeluznantes, e os primeiros pasos do club, que deixo a continuación:

Este curso comezou a súa andadura o Club de Ciencia do IES Ribadeo Dionisio Gamallo. Cada luns, no recreo de mediodía, 28 alumnos e alumnas reúnense para realizar experimentos científicos guiados por Leticia Fernández Joven e Andrés Rodríguez Ramos, profesores do Departamento de Física e Química; Javier Rodríguez González, profesor de Tecnoloxía e Susi Besteiro Cabanas, profesora de Bioloxía.
A iniciativa ten como finalidade estimular o espíritu científico entre o alumnado e impulsar as vocacións STEM, orientadas ao ámbito tecnolóxico. Tamén pretende ser unha forma de potenciar a xa tradicional Feira da Ciencia, que na súa XXVIII edición contará con varios dos experimentos realizados no Club.
Como actividade de benvida, fíxose a práctica “Arte culinario”. Tódolos participantes elaboraron o seu propio cadro e comprobaron como os deterxentes alteran a tensión superficial permitindo mesturar o leite e os colorantes alimentarios.
O Samaín tamén tivo un toque científico, xa que ademais de “Saquiños fantasmas” e “Slime monstruoso”, co experimento “Cabazas tenebrosas”, o alumnado tivo a oportunidade de manipular xeo seco, comprobar a súa reacción coa auga así como facer pompas xigantes e curiosos vermes escumosos que non paraban de medrar.
Ó longo do mes de novembro, o mes da ciencia, tocou facer un experimento moi sinxelo pero que sempre sorprende ao alumnado: “Fluidos non newtonianos”. Para iso, mesturaron maicena e auga  comprobando como a viscosidade pode variar coa tensión aplicada. Tamén experimentaron outra propiedade dos fluidos, como é a densidade, realizando vistosas “Lámpadas de lava” con aceite, auga, colorante e pastillas efervescentes. Finalmente, rematamos o mes fabricando “Visores de hologramas” con metacrilato e aínda que cortar as pezas non resultou doado, o alumnado quedaba abraiado cando ó rematar a estructura podía observar imaxes tridimensionais impresionantes coa axuda do móbil.
En definitiva, un Mes da Ciencia en Galego, celebrado por todo o alto: coa inauguración e posta en marcha do Club de Ciencia do IES Ribadeo. Seguiremos divulgando o noso saber científico...

    Non dá envidia non poder estar no clube?

Sobre a XXIX Feira da Ciencia de Ribadeo

     13 de 14 de xuño, XXIX edición da Feira da Ciencia no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo. Se non estiveches, non podo suplir a túa asistencia, mais si deixar algunha lembranza para que te fagas unha idea e podas coller algún recorte. Aquí queda o cartel feito por Claudia Lorenzo, que recibiu numerosos parabéns polo seu traballo, e o listado de experiencias e montaxes. Tamén, algunha foto de cada un dos apartados e algún comentario, a máis dunha nota de prensa:

Despertador lumínico. Club de ciencia. Despertar coa luz, favorable á saúde

Ximcana 'Coida o medio ambiente', premio Concurso Esc. Ecoeduca. 2º ESO FQ. Á beira da ría.

Balancín. 4º ESO Tecn. Un balancín é unha panca.

Puzzle deslizante da UE, 4º ESO Tecn. Fai falta un oco para poder mover(se)

Mesas flotantes. Proxecto Competencial 1º ESO. As tensións en sentidos contrarios con fíos entre puntos adecuados manteñen o equilibrio.

Tensegridade caseira. P. Competencial 1º ESO. Estruturas autoequilibrantes con partes ríxidas unidas de xeito elástico.

Alfinetes levitantes. P. Competencial 1º ESO. A atracción magnética pode dar lugar a formas fermosas.

Tren magnético. P. Competencial 1º ESO. Movemento sinxelo á vista.

Moedas bailarinas. P. Competencial 1º ESO. O xiro é doado cando está asegurado o equilibrio.

Cristalización de bórax. P. Competencial 1º ESO. Os cristais son fermosos.

Elevador hidráulico. P. Competencial 1º ESO. Ver levarse a estrutura, unha experiencia.

Gafas de realidade virtual caseiras. P. Competencial 1º ESO. O virtual xa está aquí.

Man robótica. Proxecto Competencial 1º ESO. Experimenta como sería unha extensión robótica das túas mans.

O motor máis sinxelo do mundo. P. Competencial 3º ESO. Doado de facer, serve para comprender.

O ril e as nefronas. P. Competencial 3º ESO. O funcionamento da máquina humana.

bastón con entonación. Club de ciencia. Máis seguridade no movemento en situación de invidencia.

Antonio Rodríguez Darriba, o médico altruísta. P. Competencial 3º ESO. Unha figura esquecida do Ribadeo do século pasado

Nin vapear nin tabaco. P. Competencial 3º ESO. Unha droga tan mala como a outra.

Proceso respiratorio. P. Competencial 3º ESO. Mírate respirar.

bebidas azucradas. P. Competencial 3º ESO. O azucre oculto, á descoberta

Proceso dixestivo. P. Competencial 3º ESO. O funcionamento que usamos para obter enerxía.

Nutriscore. P. Competencial 3º ESO. Aprendendo a usar os recursos para comer mellor.

O prato de Harvasrd. P. Competencial 3º ESO. Na variación non só está o gusto, está a saúde.

Detección de vitamina C. P. Competencial 3º ESO. Algo máis que saber que existe a vit. C.

Maqueta de circulación sanguínea. P. Competencial, 3º ESO. A dobre circulación sanguínea, ó claro.

Grupos sanguíneos. Prox. Competencial 3º ESO. Máis aló das letras no sangue.

Determinación do grupo sanguíneo. 1º Bac Biol. Analizar? Pódese facer.

Bioblitz. 1º Bac Biol. Coñecendo o noso entorno vivo.

Sobre a Saitis barbipes. 1º Bac Biol. Unha rara araña na nosa terra.

Bioplásticos. Prox. Competencial 1º ESO. Facer pástico máis aló do petróleo.

Aurora Sampedro, unha pioneira. P. Competencial 3º ESO. Unha muller que estamos comezando a coñecer.

Houbo máis de trinta proxectos para tódolos gustos. O alumnado de menor idade presentou traballos de gran orixinalidade coma o tren magnético ou os “Alfinetes levitantes”, e tamén fan bailar ás moedas mediante magnetismo inducido. Ademáis, con simples paus de xeado construiron mesas flotantes, figuras de tensegridade caseiras e tamén un elevador hidráulico. E con cartón crearon una man robótica e unhas gafas de realidade virtual coas que invitaron ó público a dar unha volta en montaña rusa.

O alumnado de 3º ESO centrou os seus esforzos en explicar fisioloxía humana mediante maquetas elaboradas por eles mesmos para explicar o “Proceso respiratorio”, a patoloxía do “Pneumotórax”, “O ril e a nefrona”, “A dixestión” e a “Circulación sanguínea”. Ademáis, para axudar a fomentar hábitos saudables, tamén expuxeron traballos como “O prato de Harvard” para inculcar a dieta equilibrada, “Nutriscore” para saber o que comemos, “Bebidas azucradas” para evitar abusar das mesmas ou “Nin vapers nin tabaco” para concienciar de que vapear entraña tanto risco coma fumar e disuadir aos compañeros de ámbalas prácticas.

Tamén foi momento de difundir traballos con recoñecementos especiais como “Cuida el medio ambiente” gañador do II Concurso Escolar Ecoeduca, de alumnado de 2º ESO, o “Despertador lumínico” e “O bastón con entonación” presentados nas Olimpiadas de Telecomunicacións en Vigo por alumnado do Club de Ciencia. Ou “Saitis barbipes” a araña saltarina, rareza extrema atopada durante o I Bioblitz ribadense realizado por alumnado de bacharelato.

Para rematar, un non podía marchar sen que lle contaran algo sobre a pioneira Aurora Sampedro ou o coñecido doutor ribadense Antonio Rodríguez Darriba, ó cal o alumnado de bacharelato honrou explicando os grupos sanguíneos cunha orixinal maqueta e facendo a determinación dos mesmos coma auténticos profesionais.

Parabéns a todo o alumnado e profesorado implicado que coordinado pola profesora de bioloxía Susi Besteiro fixo posible xunto con tódolos visitantes a XXIX Feira da Ciencia.

Enxeñeiras e enxeñeiros no Club de Ciencia IES Ribadeo

    O Club de Ciencia do IES Ribadeo seguiu traballando con afán durante o segundo trimestre. Houbo moita asistencia, algunha nova incorporación e saíron adiante moitas e variadas actividades.
    Comezamos o ano facéndolle funcionar a unha calculadora cunhas pilas elaboradas con un limón e moedas de cobre, feito que deixaba a boa parte do alumnado algo incrédulo. Tamén fixemos a extracción do ADN de fresa e das propias células bucais, algunhas erupcións volcánicas xogando coa química e ata unha escala caseira medidora do ph con extracto de col lombarda.
    De todas formas, o maior número de sesións tiveron como finalidade preparar aos nosos alumnos e alumnas para participar na olimpíada da Escola de Enxeñería de Camiños, Canais e Portos da Coruña. Para iso, tiveron que aprender a facer seis tipos de probas. A primeira, de enxeñería de construción, consistía en facer un Arco de dovelas con 15 pezas en forma de cuña dispostas radialmente que se manteñen sen ningún cementante. A de enxeñería de estruturas tiña por obxecto facer unha ponte autosustentable con taboleiros. Foi ideada por Leonardo Da Vinci e tal e como indica o seu nome mantense polo propio peso dos seus elementos, sen cravos nin parafusos. Para superar a proba de enxeñería hidráulica, experimentaron en que orde debían poñer a arxila e as pedriñas para facer unha presa e minimizar o paso da auga a través dela. A parte de enxeñería gráfica consistía en facer quebracabezas de gran tamaño con imaxes de obras, para superar a proba de loxística eficiente debían transportar o máximo número de contedores a catro lugares distintos no menor tempo posible e finalmente, na última proba titulada “Xogando a ser enxeñeiro”, o alumnado tiña que superar o máximo número de desafíos cun videoxogo de construción de pontes.
    Aínda que participaron 15 alumnas e alumnos, todo o alumnado do club aprendeu a facer tódalas probas, algunhas a pequena escala, coma o arco de dovelas, a ponte autosustentable ou a presa e sempre tratando de mellorar os tempos.
    A olimpíada realizouse pola mañá e estiveron acompañados por Andrés Rodríguez e Leticia Fernández, profesores de Física e Química e por Javier Rodríguez, profesor de Tecnoloxía. Mentres eles practicaban a enxeñería, o alumnado de 1º Bach de ciencias visitou o museo Muncyt con Ramón Díaz, xefe do departamento de física e química.
    Despois de xantar todos xuntos, aproveitaron para visitar a fábrica de cervexa Estrella de Galicia. Viron a infraestrutura que lles permite envasar 55 000 botellas por hora, tiveron a oportunidade de degustar mosto, de probar cebada, lúpulo e malta e tamén  visitaron o museo no que está exposto o Ferrari  de Fórmula 1 que usou Carlos Sainz no 2019.
    O día non puido estar máis aproveitado. Ademais o noso alumnado de 1º e 2º ESO, deixou a Ribadeo en moi boa posición e sobre todo desfrutou participando e aprendendo polo que lles damos a NORABOA!

    (Esta entrada foi publicada en primeiro lugar, sen ligazóns, polo blog do IES de Ribadeo Dionisio Gamallo: https://www.edu.xunta.gal/centros/iesribadeo/?q=node/1141)

O Ies de Ribadeo Dionisio Gamallo, no día da Ciencia na Rúa de A Coruña

Adxunto a nota de prensa con imaxes cedidas e algún comentario:
 

O IES de Ribadeo Dionisio Gamallo participou un ano máis no Día da Ciencia na Rúa celebrado o pasado sábado [4 de maio] na Coruña.

O IES Ribadeo Dionisio Gamallo, como xa é tradición, participou un ano máis no Día da Ciencia na Rúa celebrado o sábado 4 de maio na Coruña. Unha boa parte do alumnado do Club de Ciencia e de Proxecto Competencial viaxou ata a cidade herculina acompañado polos profesores Andrés Rodríguez, Beatriz González e Susi Besteiro.

Foi unha xornada na que as alumnas e alumnos ribadenses tiveron a oportunidade de amosar os traballos realizados ao longo do curso ó numeroso público asistente. Os máis pequenos, deleitaron coas mesas flotantes e o elevador hidráulico construídos con paus de xeado, unhas gafas de realidade virtual caseiras e tres experimentos de magnetismo que arrancaron numerosas sonrisas: as moedas bailarinas, os alfinetes levitantes e o tren magnético elaborado cunha pila, imáns e fío de cobre.

Pola súa banda, o alumnado de 2º ESO presentou un orixinal despertador lumínico e unha maqueta coa que explicaban os tipos de poleas: fixas, factoriais e exponenciais. Finalmente, alumnas de 3º ESO, amosaron un bastón para invidentes e tres maquetas relacionadas coa fisioloxía humana: o ril e a nefrona, os grupos sanguíneos e a circulación sanguínea.

Foi un día dedicado á divulgación científica pero tamén a aprender cos traballos elaborados polo resto de centros participantes e disfrutar no Planetario, na Casa das Ciencias ou explicando os experimentos a algúns “Grandes da Ciencia”, cabezudos con rasgos de Marie Curie, Jacques Cousteau, Charles Darwin e Isaac Newton entre outros.[Ver imaxe en baixo]

O alumnado recibiu numerosos parabéns e o IES de Ribadeo foi merecedor do Premio Javier Novelle 2024 pola “magnífica selección de traballos presentados” [ver imaxe en baixo]. O profesorado acompañante considera que é unha honra recibir un premio no que se rinde homenaxe a Javier Novelle, impulsor durante vintecatro anos do Día da Ciencia na Rúa [artigo na Galipedia] e fiel visitante da Feira da Ciencia ribadense que este ano chega á súa XXIX edición e celebrarase os días 13 e 14 de xuño con interesantes proxectos.

 

O IES de Ribadeo e a Ciencia na Rúa. Susi Besteiro

    Un ano máis, e xa van 27, o IES Ribadeo Dionisio Gamallo participou no Día da Ciencia na Rúa celebrado o pasado sábado 6 de maio na Coruña. Aló fomos pasar o día un total de 31 alumnas e alumnos de 1º, 2º e 4º ESO acompañados por Andrés Rodríguez, Beatriz González e Susi Besteiro para presentar traballos realizados no Club de Ciencia e na materia de Proxecto Competencial.  
    Nesta edición o noso alumnado explicou moitos e variados proxectos que chamaron a atención do numeroso público. Os máis pequenos levaban réplicas caseiras dunha fonte infinita,  “A fonte de Herón”, e da “Copa de Arquímedes” coa que o científico trataba de  ensinarlles aos alumnos a importancia da mesura. Tamén amosaban  o proceso de extración do fío de seda no traballo “Da eiruga ao fío”, o comportamento dun “Globo non newtoniano” e unha mostra dos rodolitos procedentes da “Praia das Palomitas” de Fuerteventura, que aínda que parezan comestibles son estruturas calcáreas formadas por algas.
    Os medianos cautivaron aos visitantes co “Proxector Holográfico”, unha estrutura feita con metacrilato que permite transformar vídeos dun smartphone ou tablet en hologramas 3D e co “Hotel de insectos” con aposentos de madeiras, pedriñas e pallas. Asimismo, ensináronlles a moitos nenos e nenas a construir “A Ponte da Vinci”, unha ponte autoportante que se suxeita co seu propio peso.
    Por último, os grandes foron os encargados de explicar a importancia do centro de gravidade co “Paradoxo mecánico”, un artiluxio que parece desafiar as leis da gravidade xa que sobre el, aínda que pareza mentira,  un simple bicono fabricado con dous funís de plástico  “sobe baixando” ou “cae cara arriba”. Tamén explicaban a importancia do pH e para medir o grao de acidez e levaban feita unha “Escala caseira de pH” co líquido resultante de cocer col lombarda e amosaron a  viraxe de cor que experimentaba o papel indicador tamén elaborado por eles, ao engadirlle produtos de uso común, como vinagre, bicarbonato, leite, deterxente ou lixivia. Finalmente co traballo titulado “A cor das hortensias” relacionaban a cor das flores destas plantas co pH do solo, canto máis ácido, máis azuis e canto máis básico, máis rosas.
    Queremos felicitar ao noso alumnado por dedicar este día á ciencia: divulgando os traballos propios e aprendendo dos que levaban os outros participantes.  Agora só queda expoñelos na propia casa ao remate do curso, na que vai ser o XXVIII Feira da Ciencia e Tecnoloxía do IES Ribadeo Dionisio Gamallo e que se celebrará os vindeiros 16 e 17 de xuño. Estades invitados!

Susi Besteiro

 (Primeiro publicado, sen ligazóns, en https://www.edu.xunta.gal/centros/iesribadeo/?q=node/1143)