Máis aló da alarma climática

 

    É só unha gráfica. Unha que fai saltar as alarmas dende hai un ano. Unha que representa que a temperatura media do mar, durante cada un dos días de un ano enteiro (11 de marzo 2023 - 11 de marzo 2024), se mantivo en niveis superiores a calquera temperatura tomada ese mesmo día en calquera outro ano anterior.

   Non, non estamos a vivir un inverno suave. Estamos a vivir unha emerxencia climática. Estamos a vivir unha catástrofe.

Meteoroloxía en Ribadeo no 2022: 1.1.Temperaturas máximas e mínimas

Meteoroloxía en Ribadeo no 2022: 1.1.Temperaturas máximas e mínimas

      As temperaturas medias ás veces non son as mellores representacións da temperatura pola acomodación que representan ás crenzas asentadas de tipo subxectivo, ou ben, ao contrario, por axustar a 'unha media demasiado media' enmascarando outras características. De aí o uso das temperaturas máximas e mínimas, entre outras posibilidades.

    Comezando polos días con altas temperaturas, vemos que os datos confirman ano tras ano a tendencia a que as temperatuas sexan cada vez máis altas: cada ano hai, por termo medio, máis días que sobrepasan unha determinada temperatura. Dende hai máis dunha década elixín como referenza 25 ºC, por ser -daquela- 11 ºC máis alta que a media (arredor dos 14 ºC), e estar máis do 90 % dos días sen superar eses 11 ºC máis ca media nin baixar de 11 ºC por baixo dela. A gráfica a continuación amosa a tendencia: cada ano máis días o termómetro chega a superar os 25 ºC, e aínda aqueles que se quedan por baixo dos anteriores non soen baixar moito da media de número de días. Tanto é así que se fixo evidente pouco a pouco que a variación de 11 ºC por riba e por baixo dos 14 ºC estaba quedando descompensada. Así, collín para a representación tamén temperaturas superiores que permitiran ver que pasaba con outra perspectiva. No caso de temperaturas máximas, escollín para este segundo suposto 30 ºC, alzando as espectativas a temperaturas máis altas, se ben polo momento os días que se sobrepasa esa temperatura son escasos, non tendo unha consistencia estatística.

    A liña de tendencia é clara. No que respecta ás máximas, o número de días nos que se esperaba acadar 25 ºC ou máis pasou de 9 no 2001 a máis de 14 neste 2022, é dicir, aumentou máis dun 50 %, e foi superado pola realidade dos 19 días datados. E, se miramos o número de días nos que se esperaba acadar 30 ºC ou máis, pasou na práctica de 0 a máis de un, se ben neste caso os días que devolven os datos de 2022 foron de novo 0.

    En relación ás temperaturas mínimas, a cousa transcorres máis ou menos parella: unha ollada á gráfica deixa ás claras que a tendencia é a que desaparezan en Ribadeo os días nos que nalgún momento se baixa de 3 ºC, se ben a tendencia da curva era máis pronunciada hai uns anos ca hoxe, cun axuste de R² que vai mellorando en xeral pero non este ano, que co aumento de días sáese da tendencia e fai que se rebaixe o R²de 0,46 do 2021 a 0,41 no 2022.

    Poño a continuación unha gráfica rara, que encaixa na tendencia pero con anomalías. Tendo en conta que tanto en 2001 como en 2002 unha certa porcentaxe de días de inverno non houbo medicións válidas, tanto a gráfica que representa o número de días con temperaturas menores de 3 ºC como a de 6 ºC deberan ter máis inclinación da que aparece. Mais o curioso é que nos anos 2015-2019 case tódolos días que a temperatura baixou de 6 ºC tamén o fixo baixando de 3 ºC, a diferencia do resto da serie, onde os números pultiplícanse no caso de temperaturas menores de 6 ºC.

    Unha gráfica nova para este ano: a que especifica as medias das temperaturas media, máxima e mínima diarias, do día 1 ó 365 (366 en anos bisiestos). A pesar dos dentes de serra que presenten, sinal de que aínda é aconsellable esperar abondos anos para unha regularidade adecuada, pódese intuír que as diferenzas de temperatura intradía son maiores a finais do verán e d inverno, e as temperaturas máis regulares na primavera, e menos no final de outono e no inverno.

 

Meteoroloxía en Ribadeo no 2021: vento

     O ano que rematou non foi especialmente ventoso. Aínda así superou a media do que vai de século, como pode aprezarse nas táboas a continuación:

    A distribución de vento no ano seguiu imitando a distribución media: máis vento no outono e inverno, menos no verán.

    Así, pode observarse que non houbo cambios aprezables na distrribución semanal en relación a anos anteriores:

    Confírmase así a tendencia mensual, como se pode observar nas dúas gráficas seguintes:

    Nesta última aprézase moi ben que de xuño a setembro é a tempada de calmas, mentres de novembro a marzo é a tempada de ventos (cousa de un 50% máis de vento diario).

    En canto á tendencia ó longo do século, a pesar de o ano pasado non foi ventoso, a liña segue ascendendo, tendo unha fiabilidade (R²) aínda baixa, pero tamén en ascenso.

    As dúas gráficas seguintes son complementarias das anteriores. Xusto abaixo, vemos a evolución do número de días con vento de máis de 20 m/s e a recta de axuste, observando como nos extremos, a liña de datos está máis alta que a recta, indicando que a tendencia é a aumentar o número de días ventosos, se ben o aumento observado é moi lento.

    A última gráfica incide no xa dito: o recorrido do vento ó longo do ano aumenta máis rápido (máis inclinación da liña) no inverno e no outono, e máis lento (menor inclinación) en primavera e, sobre todo, verán.

 

Meteoroloxía en Ribadeo no 2021: chuvia

     Seguindo coa meteoroloxía de 2021, despois das temperaturas, incluídas máximas e mínimas, e seguindo o mesmo esquema que o ano pasado, analizo de xeito somero os datos da chuvia caída na estación meteorolóxica Pedro Murias. 

    O pasado ano foi relativamente chuvioso, chegando a 1137 L/m² cando a media no que vai de século quedou en 986 L/m². Só 5 anos dos 19 considerados para a media (o primeiro a estación meteorolóxica non funcionou na súa totalidade) tiveron máis chuvia que 2021.

Táboa 4.1

    A táboa amosao dato correspondente ó resume anual como novidade, mais se se compara o resto coa táboa do ano pasado, as variacións nas medias son pequenas, como é lóxico por representar só pouco máis do 5 % do valor da auga caída no que vai de século.

Gráfica 4.2b

    En consecuencia co anterior, o gráfico de resume das medias de auga caída non se diferencia grande cousa do do ano pasado, teno o perfil de chuvia en Ribadeo unha zona de máis caída de auga no outono, e de menos no verán.

Gráfica 4.2a

    Fronte ó anterior, o ano pasado non variou moito o típico, se ben nótase algo que se ven acentuando dende anos atrás, a concentración de choiva en certos días e tempadas.

Gráfica 4.2c

    Resalto nesta gráfica os datos de 2021 e 2020 para amosar o diferente perfil, con 200 L/m² máis o ano pasado que hai dous anos,diferenza lograda basicamente nos meses de xaneiro-febreiro, moito máis chuviosos no 2021, e cun perfil moito menos suave que no 2020.

Gráfica 4.2d

    Como xa comentaba o ano pasado, a tendencia de chuvia parece ser a aumentar, aínda que de xeito polo momento tan tenue como pouco significativo estatísticamente [o coeficiente de x é pequeno, correspondente a un aumento de 3,47 (L/m²)/ano, e R². tamén e pequeno, correspondente a unha baixa representatividade do axuste da ecuación de tendencia]

Gráfica 4.3a

    A gráfica anterior e a seguinte corresponden de xeito moi aproximado, como xa comentei, á mesma distribución que anos anteriores, representando o máximo de chuvias no outono e no inverno, coa estación máis seca no verán.

Gráfica 4.3b

    En anos anteriores non fixera o desglose de chuvia de xeito semanal, que deixo abaixo e que pouco engade á distribución mensual, pois a información extra que podía haber tamén se ve emborrataxada por ser menos cantidade de datos por cada comuna, e polo tanto, maior posibilidade de variación estatística.

Gráfica 4.3c

    Unha curiosidade é a distribución da chuvia que cae ó longo dun día. De media, pódese ver na gráfica a continuación que non hai diferencia aprezable de chuvia caída a unhas ou outras horas: a curva é case recta.

Gráfica 4.4a

    O agrupamento da chuvia nuns poucos días, en contra dun réxime de chuvia máis uniforme como é tradicional, é algo que din se está a converter en tendencia, mais en Ribadeo, aínda que hai a percepción de episodios de fortes chuvias de xeito cada vez máis frecuente, as estatísticas polo momento non permiten asegurar dita tendencia. A iso veñen as seguintes gráficas:

Gráfica 4.4b

    A anterior indica que o número de días de choiva o ano pasado foi de 156, destacando só un ano por baixo neste século (2004) a pesar de ser un ano relativamente chuvioso. A media de días con chuvia no século é 11 días máis: 167 (case o 46 % dos días). Iso indicaría que a chuvia se concentra en menos días, mais a liña de tendencia indica máis ben unha leve suba do nḿero de días de chuvia ó ano. A gráfica a continuación, a concentración de días con máis de 25 L/m² de chuvia caída, tamén indica que houbo máis días con esa característica en 2021 que en anos anteriores, pero a liña de tendencia (ademais, cunha aproximación moi pobre, como indica o pequeno R²) volve a dicirnos que a tendencia é a que o número de ditos días se manteña ou diminúa. 

Gráfica 4.4c

Xa amence máis cedo e comezou a diminuír a velocidade da Terra

    Hoxe amenceu máis cedo ca onte, que o fixo antes ca antonte. Día cinco de xaneiro. Na nosa terra, ninguén o notou: ceos cubertos, días grises, non se ve o Sol nacer. Temén, sería difícil que se notar, é moi pouquiño tempo antes ca onte, e onte, aínda menos ca antonte.

    Tampouco ninguén notou que a Terra foi onte máis rápido ou que estivo máis cerca do Sol que hoxe. De feito, que foi o día máis rápido deste ano no que en canto ó movemento arredor do Sol se refire. Non obstante, a xeometría do espazo así o fixo posible. O día 3 foi o de menos tempo de iluminación no hemisferio norte terrestre, onde estamos, e onte, o día no que na Terra estivo máis pŕoxima ó Sol (147 100 000 km menos o radio do Sol e o radio da Terra) e por iso foi máis veloz (30,29 km·s^-1). Que non nos decatemos non significa que non estemos uns cinco millóns de km máis próximos ó Sol que cando é a distancia máxima, en xullo, ou que non vaiamos a unha velocidade de 1 km·s^-1 máis rápido que daquela. Pode consultalo na Galipedia. comeza por aquí: https://gl.wikipedia.org/wiki/Translaci%C3%B3n_da_Terra

Características orbitais da Terra.

    Nota: este artigo forma parte dun grupo de tres. Os anteriores son A duración do día e E chegou o inverno (e o día máis curto en horas de Sol sobre o horizonte)

E chegou o inverno (e o día máis curto en horas de Sol sobre o horizonte)

    Astronomicamente falando, hoxe chega o inverno. O día hoxe durará, en Ribadeo, 8h 55 min entre a saída e a posta do Sol. Collo unha publicación do observatorio astronómico de Madrid para unha información 'oficial':

"

@RObsMadrid.Hoxe ás 16:59 hora peninsular [hora legal] comeza o inverno no hemisferio norte e o verán no sur. Durará pouco menos de 89 días e será a máis curta do ano por coincidir coa maior aproximación da Terra ó Sol e polo tanto co movemento máis rápido na súa órbita

"

Mirando ó ceo antes do Nadal

    Remato de ver unha información do Real Observatorio de Madrid con datos en relación a algún astro no ceo da próxima semana. A conta é accesible en https://twitter.com/RObsMadrid.

    Na imaxe, que ven referida a uns '45 minutos despois da posta do Sol', aparecen Xúpiter, Saturno e Venus en posicións relativamente próximas, cara ó sur do campo de visión, formando un 'brilante trío' que deixa á súa esquerda á Lúa en crecente, e polo tanto, cada vez máis 'grande' co paso dos días. Preto do horizonte, e con prismáticos, ó anoitecer, poderá verse ó cometa Leonard preto do horizonte, a revelación deste inverno.

    Outra imaxe amósanos o ceo cara ó amencer. Na parte esquerda, Marte cara ó sureste, co cometa Leonard á súa esquerda, pouco visible (prismáticos e ceo con pouca iluminación). A imaxe de abaixo á dereita tamén amosa o lugar radiante das xemínidas (máximo a madrugada do 14), orixinadas polo asteroide 3200 Phaethon.

 

A duración do día

    Agora que nos achegamos ós días máis curtos do ano, un amigo díxome algo así como que o día de Santa Lucía era o día máis curto do ano, pois así constaba no refrán 'Pola santa Lucía mengua a noite e medra o día'. Fíxenlle unha aclaración e expliqueille que non, que o motivo do refrán era outro, por máis que estivera relacionado. Con esta entrada pretendo facer esa mesma aclaración engadindo algún gráfico.

    Para evitar o contido máis farragoso, non poño as táboas que dan orixe ós gráficos, senón só estes.

    O caso é que todos nos podemos decatar que no hemisferio norte, poñamos, en Galicia, en Ribadeo, os días con máis horas de luz, os 'días máis longos', agrúpanse en torno á primavera e verán, e os que teñen menos horas de luz, en torno ó outono e inverno. Se indagamos un pouco máis, veremos que os que teñen máis horas de luz andan arredor do 21 de xuño, no solsticio de verán, época na que o ángulo que forma a liña Terra-Sol coa liña centro da Terra-Polo norte terrestre (é dicir, a 'parte de arriba do eixe terrestre') é menor. Iso implica que durante eses días non só o Sol ilumina un punto da parte norte terrestre durante máis parte da súa traxectoria de xiro diario (é dicir, durante máis tempo), senón que ademáis, o Sol chega a unha altura maior no ceo.

    Visto o anterior, o tema está claro: os días con maior duración da luz sobre un punto son os que está arredor do solsticio de verán, no hemisferio norte o 21 de xuño (ou 20, segundo como coincida o calendario e bisiestos), que é o máis duración da luminosidade. O día no que máis dura a noite é o do solsticio de inverno, que no hemisferio norte acae o 21 de decembro (algúns anos, o 22, polo mesmo motivo que pode variar o solsticio de verán). Naturalmente, no hemisferio sur, as datas intercámbianse.

    Mais o refrán sobre a Santa Lucía, festexada o 13 de decembro, non debe interpretarse como que medra o número de horas de sol no ceo, senón que indica que, a partir dese día (de xeito aproximado, o mesmo que ocorre coas datas dos solsticios) os anoiteceres vanse retrasando.

    Entón, como se entende que a partir de Santa Lucía se faga de noite cada vez máis tarde, pero que o día siga minguando? Pois porque os amenceres seguen a ser máis tardíos ata os arredores do 3 de xaneiro. Algo semellante pasa cos días máis longos. Iso ocorre porque 'as 12' do reloxo non indican 'as 12' hora solar, por ir a Terra na súa rotación a unha velocidade diferente en diferentes momentos do ano. Así, as 13:23, 13:27 e 13:34 marcaron o momento do día co sol máis alto no ceo nun mesmo lugar os días 13 de decembro (Sta. Lucía), 21 de decembro, solsticio de inverno, e 3 de xaneiro, o día no que amenceu máis tarde nese inverno 2019/20 nese lugar de Galicia. O desfase da hora legal coa hora solar en Galicia, de cousa de hora e media en inverno e dúas horas e media no verán, é o que explica que haxa unha petición de cambio de hora para facer un axuste entre ambas horas máis acaído.

    Primeiro, un vídeo:

     A 'distancia entre mans' anterior, a duración da luz diaria, ven representada nas seguintes gráficas, sempre considerando a orixe do día na parte inferior da gráfica e o fin na parte superior (na parte esquerda vese a escala en fracción de día transcorrida e na dereita a escala en horas), e, a medida que se despraza a gráfica cara á dereita, representando un día máis avanzado no ano: 

    Xa a ollo nu nótase a maior amplitude entre orto (azul) e ocaso (vermello) do Sol, o amencer e o anoitecer, nos días centrais do ano. Nembargantes, as liñas correspondentes á saída do Sol e a súa posta non son simétricas, senón que teñen un pequeno desprazamento, que corresponde cun retardo ou adianto do Sol, que se manifesta de xeito lóxico tamén no momento no que o Sol acada o punto máis alto no ceo, que varía ó longo do ano (todo elo debido á variación da velocidade de xiro terrestre arredor do Sol ó conservarse o momento angular variando a distancia ó Sol na súa órbita).

    O caso é que se observa que o momento de amencer máis cedo é uns días antes do momento no que anoitece máis tarde, estando o día de maior duración de luz entre ambos momentos. O inverso sucede no inverno, cando o día de Santa Lucía, o día no que a noite comeza antes 'polo reloxo', é anterior ó día no que o Sol sae máis tarde, quedano o solsticio de inverno, que sinala o día con menos duración de horas de luz, entre ambos:

    Os solsticios son sinalados nas gráficas coas liñas longas, mentres as máis curtas representan os amenceres -ou anoiteceres- máis temperás -ou máis tardíos-.

    Unha gráfica complementria aclarando o sentido no que transcorren o día e o ano:

     E outra máis indicando en vermello o tempo de luz, e o tempo de noite en azul ou gris, segundo que sexa antes do amencer ou despois do anoitecer, dentro das vintecatro horas da xornada.

Reflexionando nun día de cambio de tempada: ciencia e lingua

   21 de marzo. Equinoccio, saída do inverno e comezo da primavera. Día de cambio, onde o a luz do día xa predomina sobre a noite no hemisferio norte, razón quizais pola que foi proclamado día da árbore... Un día de cambio, de novos equilibrios.

   Caeu na miña man un artigo sobre 'como o inglés deviu a lingua da física', que me fixo pensar sobre esta lingua nosa na que estou a escribir, o galego.

   Primeiro, un resume: O latín, lingua coñecida pola xente culta do renacemento, a que sabía ler, foi o vehículo ideal para pasar a unha lingua coñecida os escritos gregos descubertos daquela. Aló polos anos 1800, o coñecemento do latín xa non era tan estendido, e en Europa habí tres linguas que competían a nivel científico: inglés, alemán e francés. Os intercambios facíanse combinándoas, podendo haber intercambio epistolar no que unha parte escribira nunha lingua e a outra, noutra. No primeiro terzo do século XX, Alemaña destacaba no campo da física, e era a meca de quen aspiraba a formarse e desenvolver unha carreira científica, comezando a tomar avantaxe. Mais os nazis, coa súa persecución dos xudeus -unha parte considerable dos científicos alemáns por aquel entón- o negacionismo científico nalgúns campos, e a perda da guerra, esnaquizaron esa preeminencia. Na outra beira do atlántico, con máis cartos despois da guerra, os científicos emigrados alí xunto cos locais, fixeron posible que a ciencia nos EEUU se despegara por riba do nivel europeo, atraen máis científicos para a súa formación e desenvolvemento, e facilitando o despegue das revistas científicas en inglés. Aínda así, naqueles tempos en Rusia houbo un despegue científico grande, mais a influencia do ruso quedou truncada pola decisión das autoridades soviéticas de cerrar as revistas científicas rusas con artigos en inglés, mentres nos EEUU se financiou a tradución do ruso ó inglés, incrementando a potencia científica desta lingua mentres Rusia se illaba prexudicando a súa produción científica.

   Que repercusión ten isto nunha lingua minorizada, sen estado que a defenda (e cunha defensa deficiente por outras institucións), nun páramo científico no que son escasos os resaltes? Pois diría, para comezar, que en física iso ven a eliminar a preeminencia do castelán, xa que a publicación é en inglés, non en castelán, que queda a un nivel semellante ó galego...

   Non é para un alba de groria, mais a reflexión amorosa sobre ciencia e lingua pode favorecer a ambas e á xente que a fai e os seus sucesores: non é o mesmo facer ciencia (ou outra cousa) nun idioma aprendido que nunha linga nativa. E a lingua é un dos pés vitais cos que contamos, unha parte viva de nós mesmos que se desenvolve nun equilibrio ecolóxico con outras semellanes que non son nosas do mesmo xeito que nós non somos delas.

Primavera

Dende as 11 e 28 minutos, hora legal na España peninsular, deste 20 de marzo de 2017, estamos na primavera. Hoxe o Sol estará por riba do horizonte máis tempo que por baixo (aínda que non o vexamos, como no caso de Ribadeo). No momento do cambio inverno-verán, a posición da Terra e o Sol era tal que a liña recta pasando dende o centro do Sol ó centro da Terra pasaba xusto polo ecuador.
(O punto vermello, posición aproximada de Ribadeo este anoitecer. O plano do debuxo é o formado pola liña Terra-Sol e o eixe de rotación da Terra)

Un ano de temperie en Ribadeo 2016. III.-Vento

*A serie 'un ano de temperie en Ribadeo 2016' consta de de parte I.-Temperaturas, parte II.-Chuvia e parte III.-Vento*

'Só nos lembramos do vento cando ventea'. É entón cando rememoramos dalgún día especial con vento veloz que causou destrozos. E maldicimos cando saímos á rúa e o vento non nos deixa usar paraugas, facilitando que nos mollemos despois de ter dobrado e inutilizado o que estabamos a usar.
Hai máis características da temperie que son medidas puntualmente nas estacións meteorolóxicas como compoñentes climáticas, mesmo como causantes dos fenómenos máis sentidos (como sucede coa presión atmosférica). mais con esta terceira parte dou por rematada a análise correspondente ó ano pasado.
A rpimeira gráfica presenta o vento acumulado cada ano dende comezos de século, medido en km recorridos. Pódese observar que o ano pasado tivo vento abondo no inverno, primeira parte do ano, mais logo ralentizou, rematando cunha media máis ben baixa. Como curiosidade, os 84 228 km recorridos polo vento en Ribadeo no 2016  (case un 20% menos que en 2008, con máis de 101 000 km recorridos, e o que recorre a Terra en 3/4 de hora) representan 230 km diarios, case 10 km á hora de media (2,7 m·s^-1).

A táboa indica os resultados finais (acumulados) do vento ó longo de cada ano, e a media diaria ó longo do século:

As dúas gráficas seguintes expresan os mesmo datos en diferentes unidades, m/s e km/h, a velocidade media do vento en cada ano. A tendencia é a aumentar lixeiramente, correspondente co aumento de temperaturas, que indica unha maior enerxía na atmosfera (aínda que como xa dixen, este ano non tivera unha velocidade media grande).

O vento diario por meses, acumulado no século, indica que os meses nos que é máis veloz son os do inverno, e nos que e menos veloz, os de verán, volvendo a repetirse unha certa simetría como no caso das temperaturas, se ben nesta ocasión, máis imprefecta.

Agráfica a continuación presenta os mesmo datos que a anterior en formato diferente para visualizalos mellor:

A última gráfica presenta o vento por semanas, con altibaixos que lembran á gráfica semanal de chuvia, se ben con menores variacións.

Como resume das tres partes, , algo obvio: Ribadeo disfruta dun clima temperado, chuvioso, sen grandes variacións. Vivimos nun sitio de clima agradable.

Un ano de temperie en Ribadeo 2016. II.- Chuvia

*A serie 'un ano de temperie en Ribadeo 2016' consta de de parte I.-Temperaturas, parte II.-Chuvia e parte III.-Vento*

As dúas variables meteorolóxicas que máis se cre lembrar son as temperaturas, en primeiro lugar e das que xa falei, e a chuvia. E iso pasa porque nesta terra son os factores determinantes da temperie.
Un dito apunta a que nesta terra 'a fame ven en barca', e polo momento o cambio climático non invalida o dito, seguindo na liña de choiva e verdor ó noso arredor.

A táboa anterior indica que o ano pasado foi máis ben chuvioso, case duplicando ó ano no que menos chuvia caeu do século, o 2004, situándose as precipitacións case un 20% por enriba da media anual.
O gráfico a continuación amosa a evolución ó logo dos anos, presentándose o 2016 en liña máis remarcada, na que se poden observar as notables precipitacións de comezos de ano, e en xeral ata o mes de abril, que rematou sendo o primeiro cuarto de ano máis chuvioso do século. Mais despois o verán foi seco e o outono só un pouco máis chuvioso que a media.

Se comparado con outros anos foi un período húmido, tamén a tendencia confirma que estamos a sufrir un aumento leve de chuvia caída cada ano,
que aumentou a media anual nun 10% dende comezos de século.

A distribución da chuvia caída por meses ó longo do século non sofre variacións aprezables, como era de esperar por aumento dun período pequeno en relación ó total. Segue a destacar (cada vez máis) novembro, por riba de xaneiro, e o outono-inverno como tempada de chuvias, mentres o destaque do verán é pola falta de chuvias (tamén, cada vez máis).

Se representamos os mesmos datos en círculo, non aparece a mesma simetría da que facía gala a representación de temperaturas:

De calquera xeito, a chuvia é aleatoria. Algo que pode observarse na distribución semanal  que deixo a continuación, onde é identificable a semana na que se produxo a inundaciòn de xuño de 2010...

Un ano de temperie en Ribadeo 2016. I.- Temperaturas

*A serie 'un ano de temperie en Ribadeo 2016' consta de de parte I.-Temperaturas, parte II.-Chuvia e parte III.-Vento*

Hoxe por hoxe, abondo antes de rematar o ano xa nos chegan novas sobre canto de quente foi o período anual correspondente, para toda a Terra. así, sabemos que unha vez máis no que vai de século, a media das temperaturas no noso planeta volveu subir no período que abranque o ano 2016. Algo que pode contrastar co que pasa nunha localidade particular, como Ribadeo, que, a ano rematado, tivo unha temperatura media o ano pasado de 14,10 ºC.
De xeito natural. por termo medio, as localidades individuais seguen a tendencia xeral, mais tampouco é raro que non o fagan un ou varios períodos consecutivos: estamos a falar de estatísticas. E este ano, Ribadeo seguiu a tendencia ó quencemento, mais non batiu marcas de temperaturas.
Recollendo os datos da estación meteorolóxica da Pedro Murias no que vai de século, atopámonos con que o número de días nos que se acadou nalgún momento unha temperatura por baixo dos 3 ºC igualou ó mínimo de hai dous anos, con 3 días en todo o período. Iso confirma a tendencia de que, por termo medio en Ribadeo, cada catro anos hai 5 días menos con temperaturas por baixo de 3 ºC.

 Polo contrario, nas temperaturas por enriba dos 25 ºC non se produce tal máximo. Case ó contrario, está en mínimos do século. algo que indica que o que nos atoparemos na media non será un nivel demasiado alto de temperatura.

Para facernos unha idea do que represetna o non acadar máis días de máis de 25 ºC, a gráfica seguinte, correspondente á media das máximas temperaturas acadadas en cada un dos días do ano. E nela vese que a media de temperaturas máximas dos días máis cálidos anda polos 23 º, aínda lonxe dos 25 ºC.

Considerando as temperaturas anuais en conxunto, este ano non foi espectacular en ribadeo, como amosa a gráfica seguinte, na que se ve clara a súa quinta posición nos 14 anos considerados (anos con datos fiables abondo). A tendencia xeral está respaldada: dos cinco máis calurosos, 3 son os últimos (entre eles, os dous máis quentes).

 Así, a liña de tendencia está clara: cada ano a media de temperatura de Ribadeo sube algo máis de 0,03 ºC. Ou sexa, de seguir así, algo máis de 3 ºC no século, apoiando o nacemento da 'Galicia caribeña'.

As dúas gráficas seguintes son máis difíciles de interpretar, aínda que representan versións do mesmo fenómeno. a que aparece a continuación marca a media de temperatura dos 365 días anteriores. Marca unha tendencia ó aumento, mais o máximo está no período verán 2006-verán 2007.

A outra é a temperatura media dende comezos de século. Faise notar a perioricidade verán/inverno, cada vez máis atenuada ó ter maior número de datos e polo tanto, contar menos cada unha das tempadas individuais. E séguese a notar o aumento da temperatura, aínda que neste caso o coeficiente da recta de axuste non estea asociado a nada recñecible.

As dúas últimas gráficas son típicas, indicando a media mensual no que levamos de século en Ribadeo. Como curiosidade, a primeira danos moi boa aproximación a unha simetría arredor do ano, só un pouco xirada arredor do eixo febreiro-agosto, como corresponde ó atraso duns 45 días das temperaturas en relación ó período astronómico correspondente, con mínimas arredor do 5 de febreiro e máximas arredor do 5 de agosto.

 A última é maís recoñecible, indicando unha temperatura media (día con noite) de 19 ºC en agosto,por menos de 10 ºC en febreiro.

O resume:

aquí, o que dicía da temperatura os anos anteriores:
En 2016
En 2015
En 2014